ΟΙ ΠΟΙΗΤΕΣ ΠΟΥ ΑΓΑΠΗΣΑ

Νικηφόρος Βρεττάκος, Ο κόσμος κι η ποίηση

2012-01-11T16:01:00.000+02:00

Ο κόσμος κι η ποίηση

Απλά πράγματα όλα. Η τάξη τους είναι
φροντισμένη απ' το χέρι σου. Μια δέσμη από χρώματα
στο βάζο του χρόνου.
Άλλωστε, τι
θαρρείς πως στο βάθος είναι η ποίηση; Είναι η γύρη
των πραγμάτων του σύμπαντος. Η γύρη σε πράξεις,
η γύρη σε οδύνη, σε φως, σε χαρά, σε αλλαγές,
σε πορεία, σε κίνηση.
Η ζωή κι η ψυχή
σ' ένα αιώνιο καθρέφτισμα μέσα στο χρόνο.

Τι νομίζεις λοιπόν· κατά βάθος η ποίηση
είναι μι' ανθρώπινη καρδιά φορτωμένη όλον τον κόσμο.

Από τη συλλογή Το βάθος του κόσμου (1961) του Νικηφόρου Βρεττάκου

Καλή μας χρονιά!

Γιώργος Θέμελης, Μάταια πράγματα

2011-01-01T12:33:00.001+02:00

John Lennon & Paul McCartney, All you need is love (The Beatles, 1967)

[Από την ενότητα Α'. Το δίχτυ των ψυχών]

Μάταια πράγματα

Γιατί, Θεέ μου, να μην μπορούμε
Να βρεθούμε ολόκληροι μες στην αγάπη,
Να πρέπει να γίνουμε όνειρα
Ενανθρωπισμένα μες σ' έναν άλλο ύπνο,
Όνειρα, διάφανα φαντάσματα γυμνά.

Ως να μην είμαστε άνθρωποι,
Έμψυχα όντα, κρύβοντας την ωραιότητα
Από ζηλότυπα βλέμματα αγγελικά.

Ως νάμαστε πράγματα κλειστά κι ωραία, μάταια,
Καρτερικά, υπερήφανα, σαν τα βουνά.

Κοχύλια σκληρά, αλαβάστρινα, όστρακα άθραυστα,
Βράχοι αρράγιστοι, κύκνοι σιωπηλοί.

Κανείς δεν ακούει την ψυχή του άλλου.

Κανείς

Κανείς.

Από τη συλλογή Το δίχτυ των ψυχών (1965) του Γιώργου Θέμελη

Δύο ευχές και συνάμα προτροπές για το 2011: ας παλέψουμε για να μπορούμε να βρεθούμε ολόκληροι μες στην αγάπη κι ας αρχίσουμε ν' ακούμε την ψυχή του άλλου.

Καλή μας χρονιά!

Πηγή: Translatum

Ζωή Καρέλλη, Ηδυπάθεια

2010-11-26T14:24:00.001+02:00

Salvador Dali, Rosa Meditativa (1958)

Πηγή: theartistsalvadordali.com

Ηδυπάθεια

Στο χέρι κρατούσε ένα ρόδο ανοιγμένο,
ένα ρόδο πολύ ανοιχτό.
Στο πρόσωπό της είχε το στόμα
μισοανοιχτό και τα χείλη ανοίγαν
στη θήκη γεμάτη χυμό
των δοντιών, τα ρόδινα ούλα
έφεγγαν, κοκκίνιζαν χωρίς ντροπή,
όπως το σπασμένο ρόδι, τ' ανοιχτό ρόδο.

*

Οι ωραίες γυναίκες είναι
λουλούδια και καρποί μαζύ.
Μη ζητάς πιο πολύ,
όταν η ζωή σού χαρίσει
το ένα και τ' άλλο.
Η ανάμνησή τους είναι
που ξυπνάει την αγιάτρευτη στέρηση.
Απ' αυτήν θρέψε την ακούραστη
ψυχή, ανθρώπινη,
της φαντασίας.

Από τη συλλογή Παραμύθια του κήπου (1955)

Ζωή Καρέλλη, Μουσικότητα

2010-09-03T15:24:00.002+03:00

Γιάννης Σταύρου: Μετά τη βροχή, Θεσσαλονίκη (λάδι σε καμβά)

Πηγή: yannisstavrou.blogspot.com

Μουσικότητα

Έμορφη μουσικότητα των φθινοπωρινών
ημερών στη Θεσσαλονίκη,
όταν η βροχή πέφτει πότε πυκνή,
αραιώνει κι' ύστερα πάλι
πυκνώνει η ασημένια βροχή,
των πρώτων φθινοπωρινών ημερών,
διάφανη και λεπτή τόσο, σαν

σιγανή μουσική ομιλία γυναικών
στο φθινόπωρο της ζωής των.
Εκείνων των γυναικών που μένουν
ήσυχες και σιωπηλές, μοιάζουν,
λιγάκι περήφανες ή μελαγχολικές
και κάποτε, όταν μιλήσουν,
βιάζονται να πουν εκείνο
που ζητούν ίσως να λησμονήσουν.

Από τη συλλογή Παραμύθια του κήπου (1955)

Ζωή Καρέλλη, Κασσάνδρα

2010-05-28T13:41:00.007+03:00

Solomon Joseph Solomon, Ajax and Cassandra, 1886
Πηγή: wikipedia

Κασσάνδρα (απόσπασμα)

Τ' είν' αυτά, τα μαύρα περιστέρια
που στα χέρια κρατάς, Κασσάνδρα;
Ποια θυσία 'τοιμάζεις περίεργη, ανήκουστη;
Θα γίνουν κοράκια τα πένθιμα τούτα πουλιά
και θα σου ξεσκίσουν σε λίγο
τα σωθικά σου, τα βλέμματα.
Διώξ' τα να φύγουν απ' την αγκαλιά σου,
διώξ' τα να φύγουν μακριά.
Τίποτα καλό, χαρούμενο δεν προμηνούν
στην ανήσυχη τόσο ψυχή μας.
Σπρώξ' τα από πάνω σου, κόρη του βασιλιά,
να μη σκαλώνουν απάνω σου,
τ' άγρια μαύρα πουλιά.

Ποιες Αιτίες είδες, Κασσάνδρα
και πόσο ανησυχείς και παθαίνεσαι;
Σα φάντασμα τριγυρνάς ανάμεσά μας,
μ' άλλου κόσμου φαντάσματα συνοδειά.
Πόσο μας τρομάζεις, πόσο μας τρομάζεις...
Σα να πρόκειται εσύ πια να τα πεις όλα,
σαν να ξέρεις της ζωής τα μυστικά
και του θανάτου πραγματικά πράγματα.
Τις μας ενοχλείς με λόγους βαρείς,
τα πεπρωμένα και τέτοια και τέτοια.
Τίποτα δεν θ' αλλάξει ό,τι κι αν πεις εσύ.

Ακόμα κι εμείς ακούμε
τα μυστικά περπατήματα της μοίρας,
μη θαρρείς πως αισθήσεις δεν έχουμε
τέτοιες της ψυχής προαισθήσεις,
εμείς όμως θέλουμε να τα ξεχάσουμε όλα.
Κόρη με το χαμένο βλέμμα,
με τη βαθιά μελαγχολία στο πρόσωπο,
σε βαρεθήκαμε στους χρόνους, στους καιρούς
που επανέρχονται ίδιοι, γιατί
ποτέ οι άνθρωποι δεν είναι διαφορετικοί.
Ξυπνούν ένα πρωί,
νέοι, ωραίοι, όπως είναι ο αδελφός σου,
όπως είναι οι ξένοι Αχαιοί,
που ο απερίσκεπτος νέος πρόσβαλε,
ξυπνούν οι άνθρωποι κι αισθάνονται
όλη την ηδονή, της ζωής τη δύναμη,
λησμονούν της ζωής τη διδαχή.

Εσύ, τι τριγυρνάς τώρα ανάμεσό μας
και δε μας αφήνεις ήσυχους;
Μήπως της καλλονής η αίγλη
ξύπνησε μέσα σου άλλα αισθήματα
κι εσύ δεν ξέρεις να τα χαρείς;
Βρίσκεις άλλης ζωής ομιλήματα
να πεις στους ανθρώπους,
τους μεθυσμένους από τη δύναμή τους.

Τι θέλεις να πεις, τι θέλεις;
Εμείς, εμείς, εμείς
αισθανόμαστε τούτη τη δύναμη
κι ούτε μπορούμε να διαλέξουμε άλλη.
Έχουμε βαρεθεί την οδύνη
και τις ύπουλες καλές πράξεις,
την υπομονή και τ' άλλα των ανθρώπων
καμώματα, που δεν έχουν παραδεχτεί
την ακέριαν αξία τους.
Εμείς μπορούμε και να πούμε,
πως ο θάνατος είν' άλλη ζωή, πιο ένδοξη.
Για να παρηγορηθούμε, τι δε σοφιζόμαστε.
Εσύ όλο τα ίδια λες,
καταστροφή, τιμωρία, καταστροφή.

Τ' είν' αυτά τα μαύρα κοράκια,
που στα χέρια κρατάς,
αντίς τα περιστέρια της Κύπριδας;
Θυσίες, θυσίες,
ως πότε να θυσιαζόμαστε πρέπει;
Τι να φυλάξουμε;
Τουλάχιστο θα ζήσουμε τώρα εμείς.
Κι ο Πρίαμος δεν του είπε κανείς
τόσα παιδιά ν' αποχτήσει,
για ν' ακούονται οι φωνές της Εκάβης
στης γης τα πέρατα,
στης επιστροφής τα χρόνια.
Ας έρθουν οι φλόγες της καταστροφής.
Όλα μέσ' στης ζωής τα βήματα είναι.
Μήπως εμείς διαλέγουμε τίποτα!
Κασσάνδρα, Κασσάνδρα,
είναι τα λόγια σου φρόνησης περιττής,
η θέλησή μας δε φτάνει.
Πάψε να διαλαλείς τη δυστυχία μας.
Έτσ' ή αλλιώς θα πεθάνουμε.
Κανείς δε θα σ' ακούσει.

Η μοναξιά σου είν' αμετάκλητη.
Στον απρόσιτο ζεις χώρο, εκείνου
που στην έρημο μέσα μιλεί.
Άφησέ μας στη μοίρα μας.
Κανένας δε θα μάθει ποτέ,
τίνος είν' η καλλίτερη.

Απ' όλα της μαντικής τα χαρίσματα
που μπορείς νάχεις,
άκουσε,
εκείνο που χρειαζόμαστε τώρα,
άκουσε, είναι της ηδονής το χαμόγελο,
για να ξεχνούμε τις δίβουλες αρετές,
για να μη βλέπουμε φαντάσματα,
για να μη σκεφτόμαστε παράξενες διαφορές,
μεταλλαγές ίδιες, στροφές απαράλλαχτες
στην οδύνη, στην προσπάθεια, στην προσμονή,
στην αδάμαστη του χρόνου ροή.
Όχι τα μελαγχολικά, φοβερά σου μάτια,
που παν και βλέπουν,
ποιος ξέρει ποια μέλλοντα,
μα τα έμορφα χείλη των γυναικών,
όπου ανάμεσα λάμπουν τ' άσπρα τους δόντια,
σαν αμύγδαλα δροσερά.
Η ζωή μάς ανήκει,
το μέλλον ανήκει στους θεούς,
αυτούς θα ξεπεράσουμ' εμείς;

Είν' αμαρτία, να μη ζεις
πλήρη της ζωής την γλυκιάν αμαρτία.
Τι περιμένεις; Ποια να φανερωθεί σημασία;

[...]

Από τη συλλογή Κασσάνδρα κι άλλα ποιήματα (1955)

Η ημέρα της Λαμπρής (Διονύσιος Σολωμός)

2010-04-04T14:13:00.001+03:00

Η ημέρα της Λαμπρής (Διονύσιος Σολωμός)

Χρόνια πολλά σε όλους!

Παγκόσμια ημέρα ποίησης 2010 στο Translatum με το «Ηλιοσκόπιο» του Γιώργου Θέμελη - Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη

2010-03-21T15:22:00.001+02:00

Παγκόσμια ημέρα ποίησης 2010 στο Translatum με το «Ηλιοσκόπιο» του Γιώργου Θέμελη - Ποίηση, ποιητές, ποιήματα, Θεσσαλονίκη

Ζωή Καρέλλη, Το πλοίο

2010-03-16T22:49:00.003+02:00

Claude Monet, "Les Bateaux rouges, Argenteuil", 1875
Musée de l'Orangerie
Paris Collection Jean Walter et Paul Guillaume
Πηγή: intermonet.com

Το πλοίο

Οι εκδοχές όλες υπάρχουν,
της φαντασίας περιοχές,
απ' όπου περνάς,
όπου πήγες κι όπου θα πας.

Τρικυμίες πολλές, τιμωρίες,
η γαλήνη αδιάφορη, πυκνή
κι οδυνηρή κάποτε.
Κι ύστερα πάλι σαν αρχή,
ξεκίνημα πάλι, απ' την αρχή...
Ως πότε μπορεί ν' αρχίζει
κανείς τη ζωή του;
Καθώς ξεκινά πάντοτε, την αχάραχτη αυγή,
αφήνοντας το ξένο λιμάνι,
όπου ηδονικά, ίσως έχει ξεκουραστεί.

Αφού ακόμα και την επιστροφή
έχεις φανταστεί.
Εσένα που ξέρεις τι σε περιμένει,
τι σου απομένει να κάνεις;
Πού θα πας,
πού να βρεθείς θέλεις;
Για σένα δεν υπάρχει ούτε Ιθάκη,
δεν υπάρχει επιστροφή πραγματική
για σε που γνωρίζεις,
πως η πορεία του πλοίου υπάρχει,
μονάχα η ζωή σου για να ξοδευτεί.

Τι σου ψιθυρίζει λοιπόν
η φοβερή εκείνη φωνή,
καθώς η ψυχή σου οδηγεί
την πορεία τού πλοίου;
Τι λοιπόν σου έχει πει,
μίλησε...
Δεν σου δίδαξε ακόμα
η αποτρόπαια αυτή και θαυμάσια φωνή,
πως μονάχα η σιωπή μπορεί
να χορτάσει την αστείρευτη δίψα σου
για την ιδανική πλάνη;

*

Κόγχη ερωτική τής αγάπης, ύλη
η γη θα σκαφτεί, μήτρα πρωτόγονη
θ' ανοίξει, για να δεχτεί και μαζί
να προβάλλει τον έφηβο άγγελο.

Εκείνη, με τη δική της δύναμη
τον καλεί κι εκείνη τον ανυψώνει.
Τόσο τον έχει αγαπήσει,
που τον περιμένει πάλι να 'ρθεί.
Έρωτα θα τον γεννήσει, μορφή
του δικού της παρόντος παιδί.

Του πνεύματος ύλη,
πνεύμα τής ύλης,
της αντάμωσης δόξα,
προσφορά και παραδοχή.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955)

Ζωή Καρέλλη, Εντελέχεια

2010-03-13T12:30:00.004+02:00

Francesco Hayez, Aristoteles (oil on canvas), 1811
Πηγή: wikipedia

Εντελέχεια

I

Τόλμη τής ψυχής.
Πραγματικότητα της απουσίας.

II

Στιγμή τού μηδενός, ηδονή,
εντελέχεια (ίσως από το εν τέλει έχω).
Συστροφή, ένταση μονήρης
ο έρωτας φτάνει της ύπαρξης
την μεγάλη της ανυπαρξίας ηδονή
εκείνη την οδύνη που υπάρχει,
υπάρχει κι οξύνεται δύναμη έξαλλη
να συλλάβει την αόριστη παρουσία
του κενού, του ενός, του υπάρχοντος,
με τον άπειρον έρωτα του απόλυτου.

III

Άγνωστη οδύνη
αόριστου ηδονή
φοβερή προσοχή,
ορμή απηνής και μοναδική.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955)

Ζωή Καρέλλη, Παλίρροια

2010-03-11T23:29:00.004+02:00

Στέφανος Κορκολής & Παρασκευάς Καρασούλος, Παλίρροια (με τη Δήμητρα Γαλάνη)

Παλίρροια

Ανεπαίσθητα ήσυχα μυστικά,
δύναμη αγνώριστη ξεκινά,
φαίνεται ακίνητη, όμως ασύλληπτα προχωρεί
κι είναι η μαγική δύναμή της αυτή
έρωτας άγνωστος και μαζί φόβος, μέσα μου,
καθώς, σαν επάνω μου, προχωρεί.

Προβαίνει, ανεβαίνει αβάσταχτα,
όπως η σιωπή προχωρεί,
όπως η μοίρα μας σπρωχμένη
από αμετάκλητη δύναμη.

Εσπέρα είναι συνήθως
κι η βραδινή καλλονή σου απερίγραπτη,
πρασινωπή και φαιή, σκοτεινή,
η βαθιά ύπαρξή σου υελώδης
και συμπαγής μαζί.
Σε φοβούμαι
απέραντη θάλασσα, πλατιά,
απειράριθμη με τα πολλά κύματα
μικρά και μαβιά,
πυρόχρυση
στα δειλινά, κάποτε, πορφυρή,
θάλασσα πυκνή.
Προχωρείς ολόκληρη,
βαθιά κι απλωμένη, πώς προχωρείς!
Κι η στεριά σε περιμένει φρίσσουσα,
συγκινημένη. Περιμένει απάνω της να 'ρθεις,
ν' απλωθείς, πηγαίνεις σ' αυτήν
βαριά και δυνατή αγαπημένη.

Σ' αισθάνομαι καθώς προχωρείς,
αισθάνομαι να προχωρείς
και μου παίρνεις τα πόδια,
συστρεφομένη και μαζί σταθερή.

Την πηχτή, ροϊκή αισθάνομαι δύναμή σου
και μου δίνει τη δική σου ζωή,
καθώς της υγρότητάς σου η άνοδος
φανταστικά με παίρνει, απ' τη γη μ' αφαιρεί.

Σε συνοδεύουν πορευομένην
ανεξέλεγκτοι ψίθυροι.
Προβάλλει εσπερινή, στιλπνή,
χιονώδης, χρυσίζουσα η Σελήνη.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955)

Ζωή Καρέλλη, Της σελήνης (II)

2010-03-08T21:18:00.003+02:00

Wilhelm Kempff plays Beethoven's Moonlight Sonata (3rd movement)

Της σελήνης

II

Αργυρόηχη, μελίχροη, χρυσορόδινη,
μειλιχόμειδη ερωμένη, ασύλληπτη.
Ηδονή ομιχλώδης η χάρη σου, η καλλονή
πάρα πολύ σιωπηλή,
βασίλισσα
στο μαβί, στιλπνό στερέωμα,
του σκοταδιού αργυρή αρχόντισσα, μακρινή.

Είναι το φως σου παράξενα οδυνηρό
και μαγικό, σαν τη σκιά
εκείνων που αγαπήσαμε τρυφερά
και ξανάρχονται να μας ψιθυρίσουν,
να πουν για τ' ανύπαρχτα, για τα φανταστικά,
για κείνα τα μυστικά,
που μόνο οι ανήσυχες ψυχές
έχουν μέσα τους.
Παρηγοριά εκείνων που γνωρίζουν τη μοναξιά,
την πλήρη ονείρων κατάσταση
που το φως σου ξυπνά,
καθώς τις σκιές διαπερνά,
δίχως να τις κυνηγά να φύγουν.

Τόσο υπερήφανη, ασυγκίνητη στην εμορφιά σου
λάμψη διαβρωτική, ύπουλα διαπεραστική
εντός μου σταλάζεις
τα μυστικά τής νύχτας.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955)

Ζωή Καρέλλη, Της σελήνης (I)

2010-03-07T18:49:00.003+02:00

Wilhelm Kempff plays Beethoven's Moonlight Sonata (1st movement)

Της σελήνης

I

Με ξύπνησαν τα δάχτυλα από το σεληνόφως.
Άυλο χάδι, ψυχρό.
Αισθανόμουν ρίγη.
Τούτη η απροσδιόριστη, αόριστη θωπεία
μετέδινε στην παρουσία μου
την αργυρόηχη δύναμή της,
ελαφρότατη σαν σκιά,
επίμονη, άγνωστη ομιλία.
Ω, η αδυσώπητη αφή, αίσθηση δεινή,
όπως ν' αγγίξει μπορεί
ήχος μακρινός, εξαίσια λυπητερός.
Έτρεμα απ' την πιο ακίνητην ηδονή
και το φως ήθελε να μ' ανησυχεί
σιωπηλό, άλλου κόσμου φωνή ερωτική.

Τούτ' η ανησυχία,
μέσ' στην πλήρη νυχτερινήν ησυχία,
με περιτρέχει. Ήμουν ακίνητος σαν κοιμισμένος
κι όμως, μαζί φοβερά ξυπνητός,
όπως στα όνειρα.
Στην τέλεια σιγή μέσα,
έξαφνα, αισθάνθηκα τότε,
όλη την ψυχρήν ειρωνεία απ' το φως αυτό,
εκείνην που έχουν τα σκιώδη, τα φευγαλέα,
εκείνα που γλιστράν απ' τα χέρια μας,
τα ονειρώδη εκείνα, που η αφή μας αποζητά
και χάνονται,
αφήνοντας τα χέρια μας ανοιχτά,
πεινασμένα, πυρετώδη να περιμένουν.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955)

Ζωή Καρέλλη, Της νοσταλγίας

2010-03-07T15:07:00.002+02:00

Yanni, Nostalgia

Της νοσταλγίας

Θρους αγνώριστης παρουσίας
ίσαμ' εδώ πούθε φτάνει, πού θα σταθεί,
εδώ;

Στιγμή σιωπής μεγάλη σαν ώρα
αναμονής τού αγνώστου χώρου σκιά
προχωρείς
και πόσο σ' ακούω
καθαρά, καθώς προχωρείς,
τόσο ανάλαφρα και μηδαμινά τα βήματά σου
σκιώδη, φανταστικά, πόσο
μου φέρνουν μηνύματα αλλοτινά
αισθήματα ευαίσθητα, λησμονημένα.

Τόσο απόψε η βραδιά ήμερη
κι η ψυχή μου ανάερα λυπημένη
θυμάται τα περασμένα και περιμένει...

Γι' αυτό σ' ακούει εσένα σκιά,
το σώμα ζητά εσέ νοσταλγία
ενός καιρού, που ίσως τον γνώρισα

μονάχα, στου ονείρου τη σημασία.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955)

Ζωή Καρέλλη, Διονυσιασμός

2010-03-06T10:06:00.002+02:00

Wassily Kandinsky, Yellow-Red-Blue, 1925

Πηγή: famousartistsgallery.com

Διονυσιασμός

Τι μπορούν να γνωρίζουν οι μέτρια ζώντες
απ' το μαρτύριο το υπέροχο, της ζωής
μαρτυρίαν ηδονικήν έκφραση ολόκληρη
παραφορά τής ύπαρξης προσφορά,
χαρά τής έξοχης είδησης
αστραφτερή ώρα ένταση, αίσθηση
ακόρεστη, μοναδική, ακόρεστα μοναχική.

Τι μπορούν να ξέρουν αυτοί
που περπατούν πάνω στη γη
και δεν αισθάνονταί την
που αποπνέει ανάσα, μέθη,
όταν ο ήλιος την ανάβει ερωμένη
ευτυχισμένη κι υπάκουη.

Απάντηση του προσφέρει εκείνη
στους πύρινους πόθους την έκσταση
της καλοκαιρινής καλλονής.

Μεσημεριάτικα, όταν το φως
είναι αλαλαγμός κρυστάλλινος,
γίνονται οι γάμοι με το φως,
που δέχονται τα έγκατα της γόνιμης μητέρας.

Τι απ' το φως αυτό μπορούν
να αισθανθούν, να πάρουν, να δεχτούν
εκείνοι που τόσο λίγο ζουν
και τη λαχτάρα πόνο βαθύ την αγνοούν.

Τι βλέπουν οι ολίγον ζώντες
από τη μέθη τής ζωής;
Γι' αυτούς ο πόνος την ηδονή δεν ανταμώνει.

Δεν βλέπουν τον πόνο και την ηδονή
σ' αγκάλιασμα σφοδρό και βίαιο
να υπάρχουν σ' ακέριες, ακατάλυτες στιγμές.

Όσοι μονάχα ζουν χωρίς το πάθος
της ζωής, δίχως παραφορά και μέθη,
δεν ακούν και του θανάτου πίσω τους τα βήματα.
Δεν τον αισθάνονται να υπάρχει δυνατός
και να ζητάει απ' τ' αγκάλιασμά του
στη ζωή, το πνεύμα της να γεννηθεί,
να λάμψει όνειρο ακατάλυτο,
ήλιος που βασιλεύει,
δίχως να νικηθεί απ' τη νύχτα.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955)

Ζωή Καρέλλη, Υπαρκτικά (VI)

2010-03-05T12:48:00.002+02:00

Paul Klee, Woman Awakening, 1920

Πηγή: famousartistsgallery.com

Υπαρκτικά

VI

Καθαρό το πρόσωπό μου,
πορεύομαι σε φως πρωινό,
σε γαλήνη πρωίας, αράγιστη.

Πηγαίνω με πόδια γυμνά,
πάνω στην άμμο και τα ίχνη μου
ελαφρά, πίσω, σβήνονται
απ' τα καθάρια νερά,
που ξανά και πάλι,
πάνω σ' αυτά ξεσπάν και ξανάρχονται.

Ω μοναξιά της αυγής, της αρχής,
ώρα λαμπρότατη. Απορείς
για της ζωής την ορμή και την έγνοια,
ακέρια τη φέρνεις, μέσα σου, δύναμη.

Διάφανη φωνή, φανερή σαν το φως
που ακόμα δεν πύρωσε, λογισμός
όρθιος σαν βέλος κρυστάλλινο.
Δρόμος τού βλέμματος ευθύς, απείραχτος
λογισμός κύριος, οξύς και δυνατός.

Γαλήνη που κρατάς
κάθε ορμή και συστροφή και την πάλη.
Βαριά γαλήνη,
ζωή σταθερή κι ακατάλυτη,
μέθη μαζί κι ησυχία, όπως
η διαυγής λάμπουσα ευλογία τής θάλασσας
κοντά στην πυκνή αφθαρσία τής γης.

Υπάρχω σ' αισθήματα, σ' αισθήσεις διαρκείς.
Δίχως υπερηφάνεια,
ηδονή κι οδύνη έχουν περιπλεχτεί
σε νόημα ένα, υπάρχω.
Η όψη μου θωρεί τα χρώματα,
ομολογεί τα σχήματα πάντα.
Έχω πάνω στο πρόσωπό μου
τις πολλές διαφορές ενωμένες
σ' έκφραση μία, την πιο σοβαρή.
Μια γίναν αιτία, οι όλες αιτίες,
τα αιτήματα μι' ακέρια φωνή.
Δικός μου όλος ο έρωτας
της ζωής τόσο, που αισθάνομαι
πόσο, πως γεννήθηκα στην αρχή.

Γέννηση στο σχήμα, συμμετοχή
ωραιότατη εντός μου όλων λατρεία,
τη διαφωνία ενώνεις
σ' απαντοχή και συναίνεση μία.

Του ενθουσιασμού συμμετρία.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955)

Ζωή Καρέλλη, Υπαρκτικά (V)

2010-03-04T14:44:00.003+02:00

Loreena McKennitt, Tango to Evora (album: The visit (1991))

Υπαρκτικά

Αρχίζω πάντα το δέος
και τον έρωτα της ζωής

V

Δονούμαι πάλι από δυνατήν ηδονή
κι ακατάστατη δύναμη που γίνεται οδύνη.

Στο στόμα μου σπρώχνονται στοχασμοί
και στενή τής ψυχής μου η πύλη
στεναγμούς φέρνει.

Σύννεφα πυρά, πυκνά
πότε σκοτεινά βλέπουν τα μάτια μου,
τα κρυφά εκείνα,
της κρυφής φαντασίας φαντάσματα.
Βαριά είν' η ψυχή μου, από ποια
οράματα δικά μου και ξένα;
Ω να μπορούσαν ελεύθερα να ορμήσουν,
της ζωής να συναντήσουν τα θαύματα
ερωτικά να υπάρξουν αληθινά
και φανταστικά εκείνα, όσα
μέσα μου συνάθροισεν η ζωή,
πλούσια και φτωχά, δυνατά κι αδύνατα
διδάγματα δώρα πολλά κι άπειρα.

Τόση μου η δύναμη της ζωής
ηδονή κι οδύνη ολόκληρη
κι όμως η σιωπή κυριεύει
την πυκνήν, ορμητικήν ομιλία
που το στόμα μου κατατρώγει
και βοή γεμίζει η ακοή
της κεφαλής που ζητάει ψηλά να υψωθεί.

Της ζωής παραγγέλματα,
πάρα πολύ μυστικά τι κρατάτε;

Μυστικά βήματα που πορεύεστε
αξεδιάλυτα πάντα ακέρια μυστικά
μηνύματα που υπάρχετε πάντα και παντού.
Το σώμα δονείται,
γιατί εσείς προχωρείτε μπροστά,
της άκρατης ζωής ασταμάτητα βήματα
κι ολόκληρος εγώ σας αισθάνομαι,
δεν, μόνο, σας γνωρίζω, σας αισθάνομαι
ανεξάντλητα του ανθρώπου έξοχα όνειρα,
του ανθρώπου αφάνταστα αισθήματα,
θελήσεις, μαθήματα
σας αισθάνομαι κι ο έρωτας
μέσα μου της ζωής θεριεύει της αντοχής
η δύναμη με δονεί οδυνηρά, ηδονικά,
γιατί πια δεν περιμένω,
μέσα σε σάς βρίσκομαι
κι η δική σας ορμή με κυβερνά,
σε σάς έχω περιβληθεί
κι έχω μεταβληθεί κι υπάρχω
διπλά κι υπάρχω
με μυστικήν ηδονή, οδυνηρή,
δίχως να περιμένω υπάρχω
παράφορα μαζί και λογικά
μ' οξύτητα τόσο δυνατή
καθώς τη ζωή μου αισθάνομαι
στη ζωή μέσα την μία, την μοναδική.
Φλόγα που αποπνέει η γη
δυνατήν ηδονή κι οδύνη μαζί,
συνάντηση και προσφορά
στου ήλιου τη δόξα.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955)

Ζωή Καρέλλη, Υπαρκτικά (IV)

2010-02-28T19:40:00.003+02:00

Joseph-Maurice Ravel, Boléro (1928)
(φιλαρμονική ορχήστρα του Βερολίνου υπό τη διεύθυνση του Herbert von Karajan το 1985)

Υπαρκτικά

IV

Τόσο είναι το πάθος μου της ζωής
που θα μπορούσα να πεθάνω.

Τόσο ζω που καταλαβαίνω
πόσο πεθαίνω.

Τόση είναι η ζωή μου
που με πεθαίνει.

Τόσο μπορώ να ζήσω
που μπορώ ν' αδιαφορήσω αν ζω.

Τόσο ζητώ να ζήσω
που δεν αντέχω να ζω.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955)

Ζωή Καρέλλη, Υπαρκτικά (III)

2010-02-28T16:00:00.003+02:00

Astor Piazzola, Oblivion

Υπαρκτικά

III

Λησμονώ.
Τι είναι να λησμονείς;
Κι έξαφνα θυμάσαι, θυμάσαι παράφορα
και σε πιάνει εκείνος ο πόνος οξύς
για τους αιωνίους απόντας.

Κάνεις μια κίνηση
και βρίσκεσαι πάλι
σ' εκείνην την πραγματικότητα
που σε περιβάλλει (δήθεν ή σχεδόν;)
Φεύγει η σκιά, εικόνα, η παρουσία
που είχ' έρθει, αδιόρατα.

Τι ήθελε;
Τι θέλει από μάς η ζωή,
τι θέλεις ο ίδιος εσύ;
Γιατί προκαλείς
(ως πόσο μπορεί να προκαλέσει κανείς),
κάτι τέτοιες συνθλίψεις τού σώματος,
σε τέτοιες διάφορες καταστάσεις,
όταν ζητάς,
ζητάς ν' αγαπήσεις τα πάντα
και το φτωχό σώμα δε φτάνει.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955)

Ζωή Καρέλλη, Υπαρκτικά (I)

2010-02-27T19:47:00.003+02:00

Sir Frank Dicksee, Romeo and Juliet, 1884
Πηγή: wikipedia

Υπαρκτικά

I

Η αμαρτία, δεν ξέρω, το αμάρτημα,
τόσο πολύ δεν γνωρίζω,
αυτόν τον φοβερό, διπλόηχο καιρό,
όπου συγχωρώ τις πιο, δυνάμεις, αντίθετες,
εχθρικές και πότε αδρανώ
πότε ολόκληρος τρέμω,
καθώς βλέπω τις διπρόσωπες καλλονές τους,
ταράζομαι σύγκορμος απ' τις ίδιες
διαφορές τους, τόσο επίμονες
συμπλοκές κι αγκαλιάσματα ύπουλα
που μοιάζουν τον έρωτα,
που θυμίζουν θανάτους...

Η αμαρτία, το αμάρτημα
ηδονικά ή απαίσια γυμνό
και δεν μπορώ να το ιδώ
και δεν μπορώ να το καταλάβω,
πώς να επαναλάβω λόγια ίδια
σε καιρό διαφορετικό!

Δε βλέπω την αδυσώπητη σημασία,
δεν γνωρίζω απάνω τους τη φοβερή τιμωρία.
Μαζί και τα δυο,
μαζί σε δεσμό τόσο δυνατό,
που με δέος νομίζω πως τούτο,
αυτό είναι του κόσμου ο έρωτας.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955)

Ζωή Καρέλλη, Αισθήσεις

2010-02-19T13:06:00.008+02:00

Antonio Vivaldi, Violin concerto in D major RV222 - III. Allegro

Αισθήσεις

Πάθος γλυκό κι οδυνηρό...

Λόγια σφοδρά κι ανήσυχα
που αναβλύζουν στο διψασμένο στόμα,
σα φαρμάκι καλό.

Το βλέμμα εκείνο
που αποχτάς σαν κουραστείς
να κοιτάζεις, ν' αποζητάς.

Ψίθυρος μυστικός,
που τον ξέρεις καλά, πως
είναι η ανάσα τής φαντασίας σου.

Και κείν' η μυρωδιά
της αμαρτίας ήχος που γίνεται
απόκοσμος, ανήκουστη επιβολή.

Μα η πιο ανήσυχη τυράννια
είναι η ζωντανή αφή,
της ηδονής αρχή,

ποτέ που δεν χορταίνει,
αυτή που σε κρατεί
και δε σ' αφήνει να πορευτείς

προς την άφεση.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955)

Ζωή Καρέλλη, Της στέρησης

2010-02-18T18:01:00.002+02:00

Eric Carmen, All by myself, 1975

Της στέρησης

I

Η στέρηση είναι ένα μεγάλο μυστικό.
Είναι η ψυχή γεμάτη προσδοκία και προσφορά.
Φέρνει τα πιο βαριά δώρα
της φαντασίας, εκείνα
που δε φτάνουν
τα πραγματικά βήματα,
της ολίγιστης ζωής μας.

II

Ολόκληρον με συντελεί, με τελειώνει
η παραφορά μου της προσφοράς
που τόσο περίμενε.

Με τελειώνει σαν παρουσία πραγματική
και μ' αρχίζει σαν όνειρο,
όταν η απουσία ψιθυρίζει
τα πιο μυστικά λόγια,
μιλήματα μακρινά,
υποσχέσεις επιμονής που μαγεύει.

III

Η στέρηση μου έφερε
στο διψασμένο στόμα ένα ποτήρι διάφανο,
σπινθήριζε στο φως του βίου.
Πήγα να πιω, χωρίς να αισθανθώ,
πως έμενε άδειο.

Ω, του κενού και πλήρους
αίσθηση του πλήθους και της απουσίας.

Πώς τούτη μπορώ να θυμηθώ
την ένταση, ανήκουστη ηδονή,
δίχως η συστροφή τού φτωχού σώματός μου
να μην είναι τόσο πλούσια σ' αισθήσεις,
όσες η στέρηση προσφέρει,
της φαντασίας χαρίσματα.

VI

Βήματα προς το ανύπαρχτο.
Όταν η έλλειψη, ένταση
γίνεται της ζωής μου ολόκληρης.

V

Η στέρηση μου γεμίζει το στόμα
δροσιά πύρινη, τα μάτια
βλέψεις παραφοράς ακράτητης,
απρόσιτες φαντασίες, ακρότητες
τόσο πραγματικές
που η αλήθεια περίδεη αποσύρεται,
αφήνει μονάχες
τις έξαλλες, ακίνητες πράξεις μου,
στον εαυτό τους πυκνές.

Στην όψη μου η στέρηση χύνει
δροσιά λιωμένη με φως καυτερό
κι αφήνει την υπέροχη δίψα
που ανάβει της ύπαρξής μου το χάρισμα,
έρωτα μαζί και χωρισμό.

που παρέρχεται και θα ξανάρθει,
μαραίνεται και πέφτει,
για να φουντώσει πάλι η ζωή μου.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955)

Ζωή Καρέλλη, Το δέντρο

2010-02-15T15:30:00.004+02:00

Claude Monet, Poplars, 1891

Πηγή: famousartistsgallery.com

Το δέντρο

Απλώνω σαν κλαδιά, σα φύλλα,
εντυπώσεις γύρω στο κορμί μου, αναμνήσεις
θρουν, κρούονται, κινούνται
ήσυχα ή σφοδρά.

Μοιάζουν ίδια τα κλαδιά,
όμως ο άνεμος της ζωής
με παιχνίδια και με φώτα,
δείχνει τη διαφορά τους.

Μοιάζουν κι όλες οι μέρες
που περνούν απάνω μου.
Με τριγυρίζ' η μέρα,
η νύχτα μ' αγκαλιάζει.

Λυγούνε τα κλαδιά, τα φύλλα,
οι αναμνήσεις, οι εντυπώσεις μου συγκρούονται
φωλιάζουν μυστικά πουλιά
φωνές κρυφές, στα πιο πυκνά,
πυκνόφυλλα κλαδιά τής φαντασίας.

Σα φτάσει η καταιγίδα
ο στολισμός μου δέρνεται.
Όρθιο το κορμί στυλώνεται,
μένει ακίνητη ψυχή κι αυξαίνει,
σα ν' αδιαφορεί για την περιβολή μου...

που παρέρχεται και θα ξανάρθει,
μαραίνεται και πέφτει,
για να φουντώσει πάλι η ζωή μου.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955)

Ζωή Καρέλλη, Χορικό

2010-02-08T11:34:00.004+02:00

Giovanni Baglione, Amor sacro e amor profano, 1602

Πηγή: wikipedia

Χορικό

Εσύ που ξεκινάς απ' τ' άγνωστο,
δύναμη αβάσταχτη που μας βαστάς,
τα πιο ανόμοια κυβερνάς μαζί
τα σέρνεις και τα φέρνεις από μακριά,
εσύ τα οδηγείς προς τη συνάντηση.

Απάντηση δική μας δε ζητάς,
εσύ τη θέληση και το μυαλό ποτίζεις,
την άρνηση νικάς, σμίγεις
όσα εχθρεύονται και τα εμπόδια
καταλύεις, με τίποτα δε σταματάς.

Μας τυραννάς κι όμως ούτ' η χαρά
ούτ' η ευφροσύνη, ποτέ η γαλήνη
τη δική σου δε θα φτάσει δύναμη.
Γίνεται η ζωή μας η αδύναμη
ακέρια επιμονή, εσύ σαν το ζητάς.

Ακατανίκητη εσύ,
του κόσμου μυστική προσπάθεια,
η αχάλαστη και νίκη στου θανάτου
την επιβολή, ευλογημένη
ώρα υπέροχη, ξεχωριστή,

ποιος στην ορμή σου αντέχει;
Ποιος είν' εκείνος που μπορεί να πει
σαν τον κατέχ' η δόξα σου,
πως από σένα δεν υπάρχει
και για σένα δεν υπάρχει;

Χάρη ανήσυχη κι ανένδοτη,
εσύ τα πάντα δίνεις κι εσύ
τα δέχεσαι, αρχή εσύ
και σαν επιστροφή ακόμα,
στροφή μαζί και σταθερότητα ακίνητη.

Με σένα σβήνει ο χωρισμός
που τους ανθρώπους αφανίζει
κι η σημασία σου εκείνον τον καημό
καταλαγιάζει που σώμα και ψυχή
αλαλιάζει σε μυστικό και φανερό παλμό,

δεχόμαστε τον ορισμό κι όταν
παλεύουμε, σε θέλουμε κι όταν
γυρεύουμε από σε ν' απαλλαχτούμε,
ακόμα πιο πολύ σ' αποζητούμε
και σένα έχουμε οδηγό!

Τη φτώχεια παραλλάζεις, την ασκήμια μας,
μέσ' απ' τα μάτια μας αλλιώς κοιτάζεις.
Συντρίμμι αν είμ' εγώ κι απομεινάρι
συνέρχομαι και να αισθανθώ
μπορώ την πάσαν αρμονία.

Μέθη οξύτατη που δεν την φτάνει
καμιά συμφωνία γνωστική. Κατάφαση
μοναδική συναίνεση, παντοτινή νεότητα,
συ ο ρυθμός και της ζωής το ρεύμα
το αλάθητο, ο αριθμός ο ένας και διπλός.

Εσύ που είσαι η μοναδική υπερβολή,
μας αψηλώνεις και προβαίνουμε,
στην αδυσώπητη στιγμή μας
της υπακοής, εσύ λυγίζεις την πάσα
θέλησή μας. Όταν ολόκληρος

ο άνθρωπος δεν ξέρει να δεχτεί
αληθινό το κάλεσμα, που φαίνεται
γνωστό και πάντα είναι το πιο κρυφό
κι όσο κρυμμένο, τόσο πιο αδάμαστο
κι απείραχτο κι αμείλιχτο και θαυμαστό,

σημαδεμένος μένει, στερημένος
από το δώρο τής ζωής το αδιάλλαχτο
και το πιο διαλεχτό.

Από τη συλλογή Το πλοίο (1955)

Ζωή Καρέλλη, Τα θαύματα

2010-01-27T10:36:00.002+02:00

Giuseppe Salviati, The Raising of Lazarus, 1540-1545 (oil on canvas)

Fondazione Querini Stampalia, Venice
Πηγή: wikipedia

[Από την ενότητα Εικονίσματα]

Τα θαύματα

Δεν είμαστε πλασμένοι
για να βλέπουμε τα θαύματα,
να τα γνωρίσουμε δεν ημπορούμε.
Τόσο μικροί κι ασήμαντοι
για το ανέλπιστα μεγάλο,
δεν καταλαβαίνουμε το θαύμα
που εκτελείται με το φτωχό μας σώμα βοηθό.
Ύστερα το μαθαίνουμε.
Γι' αυτό μας βοηθούν τα οράματα.

Από τη συλλογή Χαλκογραφίες και εικονίσματα (1952)

Ζωή Καρέλλη, Επίκληση

2010-01-26T12:51:00.002+02:00

Michelangelo Merisi da Caravaggio, The Annunciation, 1608-1609 (oil on canvas)

Musée des beaux-arts de Nancy
Πηγή: wikipedia

[Από την ενότητα Εικονίσματα]

Επίκληση

Γραφή ωραιότητας, εικόνα πανέμορφη
Μαρία Παρθένος, χαίρε.
Η άφθονη χάρη σου
ας χαρίσει στη μαραμένη καρδιά μας
τη χαρά. Το πλήθος τής πικρίας
απόγινε, τα πικρά λόγια μας
μαρτυρούν, φαρμακώνουν την ψυχή μας.
Μην αποστρέψεις τη ματιά σου
που βαθιά εξετάζει,
απ' τη μάταιη μοίρα μας.
Πλήθος τ' αμαρτήματα και το σώμα
βαρύ, καρπός που χάλασε.
Αδιάρρηκτη, άρρηκτη, άρρητη δωρεά,
αμόλυντη μητέρα, εσύ που φέγγεις
με την απλήν εμορφιά, γραφική
η του προσώπου σου, δίσκος ηλιακός,
στα σκοτεινά μας σπλάχνα που αστράφτει
φως ας είναι η αγάπη σου
εντός μας, πνοή ζωηρή, ανανέωση,
άνεμος δροσερός για την πύρα,
που τα πάθη πυρά αναμμένα,
δίχως να οδηγούν πουθενά
κατακαίουν τα σωθικά μας.

Ελπίδα που φέρνεις τη νίκη,
μπρος στην εικόνα σου προσπαθώ
τη συντριβή μου να φέρω
στο στόμα μου τ' όνομά σου
μεταλαβιά και μετάνοια
ν' αγγίξω ξανά την αρχή,
παρακαλώντας σε αγγίζοντας παρακαλεστικά
μ' ευλάβεια, με το βλέμμα πασχίζοντας
να υψωθώ προς το σχήμα σου.

Άβατο μυστήριο, νικήτρια, αβασίλευτη
απλή δόξα, αλώβητη, αλάβωτη,
ασύγχιστη, διαυγής βοήθεια
για κείνους που πιστεύουν και σου ανήκουν.

Η αδυναμία μου δύναμη έγινε.
Μακριά σου με τραβούν
οι άπειροι, σκληροί λογισμοί.
Οι παραλογισμοί, πλήθος, αλαλάζουν,
την απιστία νίκη την κράζουν.
Άφθαρτη, στυλώνεις το φέγγος εσύ
της καθαρότητας στη μορφή σου
που γράφεται πολυπόθητη ανάγκη
μέσ' στη ρημαγμένη καρδιά μας.
Μειλίχια εικόνα τής άκρατης οντότητας,
της κραταιότητας της ψυχής οδηγήτρια,
μη βλέπεις την αμαρτία μας,
την ύπουλη σκληρότητά μας, υποχωρητική.
Άκουσε Συ, η αιώνια μητέρα,
τις προσκλήσεις που φωνάζουμε, καλούμε,
υμνούμε τη φωνή που σε ονομάζει.
Παρακαλούμε, δεν ξέρουμε την παράκληση
να λησμονήσουμε που τη δύναμή σου ομολογεί
κι ελέγχει τη δική μας αδυναμία.

Ουσία της ζωής μας η αυθόρμητη πίστη
σε Σένα, συνέχεια της γνώσης μας, κληρονομία
και παράδοση εντός μας
και παντού γύρω μας, συναίνεση.

Μαρία, μητέρα τού κόσμου,
κόσμημα, δείγμα τής αγάπης,
πολύτιμη ανάγκη, τόλμημα της ψυχής,
αποτέλεσμα απ' τα δάκρυα,
αξιόπιστο βλέμμα τής αλήθειας.
Συ, η ζωή που τη δύναμη αναγεννά
τ' ωραίο φως που δεν πονά
στ' ακάλυπτα μάτια μας.

Κινώ προς εσένα «των ουρανών
πλατυτέρα» που προφταίνεις και φτάνεις
σ' όλους και κανέναν δε στερείς,
για όλους υπάρχεις και συνδέεις
και συγχωρείς, δέχεσαι
και πορίζεις τη δύναμη της ζωής,
τη συμβουλή και τη θέληση.

Ανάμνηση της χαράς, μνήμη, μνημείο
της αγάπης νικητήριο άσμα γλυκόηχο,
γνώμη, λογισμέ τής αγάπης
που ενώνεις το πένθος και τη χαρά.
Αναφορά προς το πνεύμα,
προς τον Λόγον ξεκίνημα,
γεννήτρια του αγαθού πόθου.
Μοίρα διαλεχτή, ερμηνεία τού πνεύματος,
ύλη και ουσία τού Λόγου,
ορατή μητέρα τού Λόγου,
αρχή τού Λόγου μέσα στο στόμα
του ανθρώπου ύμνος στην ομολογία
της αδυναμίας στην παραδοχή τής ταπεινοσύνης.

Απαλλαγή απ' της περιουσίας μας
τη φτώχεια, απ' της περιωπής μας
τη φτωχική διαλογή, ανεξέλεγκτη
συ δύναμη ρέουσα και συμπαγής
συ, αχάλαστη διάρκεια.
Της γέννησης μορφή και διδασκαλία.
Ακατάβλητη διαταγή, συ χαρά
της υποταγής.
Κλίνω προς εσέ να σου προσφέρω
ζητώ ευχαριστήρια και δεήσεις,
βασίλισσα, βασιλική υποταγή,
παραδοχή και παροχή,
συνδιαλλαγή τού ανθρώπου
προς τα καθαρό πνεύμα προσφυγή,
προσαρμογή, αρμογή, αρμονία.
Είδα την όψη σου και πίστεψα
στην καινούργια μορφή μου.

*

Θαυμάζω του Κυρίου μου τη δόξα!
Άγγελος ήρθε και μου έβαλε
τη φωνή μέσ' στα σπλάχνα,
την ομιλία, για να μπορέσω
να μιλήσω, να ζήσω.

Χαρά
της απεριόριστης ζωής μου,
δώρα τής πολλής φαντασίας μου,
βοήθησέ με, Κύριε της ζωής
να γνωρίσω το πρόσωπό μου
σ' όλα τ' ανθρώπινα πρόσωπα.
Λευκός ο άγγελος της αγάπης,
το φως, που περιέχει τα πάντα χρώματα.
Αγωνίες, αγώνας, να πιστέψω
στην αγάπη, που είναι όλα τα μίση
κι η πάλη μαζί
ενάντια στο θάνατο της ζωής.

Υπομονή τής αγάπης
να μπορέσω να συγχωρέσω
την αμαρτία που εγώ φέρνω.
Ο άγγελος της αγάπης φέρνει
το μήλο και το κρίνο,
στην ίδια ανέγγιχτη παλάμη
σύμβολο καθαρό.

Από τη συλλογή Χαλκογραφίες και εικονίσματα (1952)

Ζωή Καρέλλη, Ιωάννου του Βαπτιστού

2010-01-24T16:30:00.005+02:00

Michelangelo Merisi da Caravaggio, The Beheading of St John, 1608

Valletta Co-Cathedral, Malta
Πηγή: wikipedia

[Από την ενότητα Εικονίσματα]

Ιωάννου του Βαπτιστού

Ούτε ακρίδες, ούτε άγριο μέλι αισθάνονταν,
δοκίμαζε τη δυνατή φωνή του
και στην έρημο πορευόμενος,
σ' ανθρώπους ανάμεσα, έρημος συντηρούμενος,
έβλεπε μόνο το έξαλλο βλέμμα του.

Τον βαστούσε αγάπη έξοχη
προς το αχώρητο του χώρου σημείο.

Κάτι απομεινάρια συναλλαγής με τους ανθρώπους,
κάποια ψιχία συναναστροφής
συγκρατούσαν το σώμα του.
Βέβαια, τον καλούσαν σε συμπόσια,
ίσως από περιέργεια κιόλας,
οι άνθρωποι τον κοίταζαν με περιφρόνηση, όμως
ενδομύχως φοβούμενοι.

Αυτός ήταν σαν να μην άγγιζε τίποτα.
Δοκίμαζε την τροφή και την έχανε,
δοκίμαζε τη συναναστροφή και χάνονταν.
Είχε δεχτεί της σιωπής τη φωνή.

Ηρωδιάς κι η Σαλώμη
πήγαν να ψαύσουν το σώμα του.
Με τροφή ελάχιστη ζει το σώμα,
που το σκεπάζει τρίχινος σάκος,
όμως το αίμα τού έρωτα
αναβλύζει πύρινο απάνω του ένδυμα,
δόξα σχεδόν το σκεπάζει
επώδυνη περιβολή, καυτερή.

Αυτός που τη φωνή του έτρωγε
κι έβλεπε τη φωτιά απ' το βλέμμα του,
τον εμπόδιζε ακόμα η αφή,
της βεβαιότητας πόθος διάπυρος,
τον πρόδινε η αφή, πιο πολύ
τον παράδινε απ' τη φωνή του,
που βοούσε στην έρημο.

Πήγε ν' αγγίξει με το σώμα τον έρωτα,
τον καρπό, τη συναίνεση της ζωής να γνωρίσει.
Όμως είχεν αισθανθεί
της άσπιλης φωνής τη σημασία
κι όταν πήγε να τη λησμονήσει,
την παρουσία του εγκόσμια ζητώντας,
ίσως εννόησε του κόσμου.
του πόθου τής συναλλαγής την δοκιμασία,
δεν βρήκε πουθενά στη συνοδειά.
Πιο μοναχός απ' τη συνεύρεση βγήκε.

Ο αχός τής σιωπής τον περιέβαλλε,
το θαύμα τής οδυνηρής μοναξιάς
παρέμεινε άμεμπτο.

Από τη συλλογή Χαλκογραφίες και εικονίσματα (1952)

Ζωή Καρέλλη, Έλεγχος

2010-01-19T17:58:00.003+02:00

Claude Monet, Vétheuil dans le brouillard, 1879
Πηγή: wikipedia

[Από την ενότητα Χαλκογραφίες]

Έλεγχος

Επίμονο περίμενε το πρόσωπο.
Η βεβαιότητα επέμενε της σκιάς.
Ήθελα να στραφώ και δίσταζα.
Φοβόμουν το νόημα της παρουσίας μου,
φοβόμουν. Ποτέ δεν το εγνώρισα
εντός μου με τόσην αυστηρότητα.

Τόση προσπάθεια...
Τόσες προσπάθειες, κινήσεις και πάλι
κινήσεις και τούτη τώρα
η βέβαια σκιά τής πιο αληθινής κατάστασης.
Την αισθάνομαι καλά,
και δεν τολμώ να στρέψω προς τα εκεί
τη φευγαλέα του σώματός μου όραση.

*

Στέκομαι στο σημερινό καιρό
(της ζωής μου), σα σε κατώφλι οικοδομής
κι έξω κοιτάζω τα ερχόμενα.

Γιατί, γιατί το δρόμο δεν γνωρίζω
της απαντοχής, της καθημερινής ροής,
της συρροής των γεγονότων;
Γιατί δεν ξέρω τίποτα,
όταν τόσο πολύ τα υπάρχοντα αισθάνομαι,
τα μέλλοντα;

Ομίχλη τής γνώσης κρυφής,
ω φαντασία των φαινομένων!
Αχλή πυκνώνει γύρω μου, δε βλέπω.
Δε βλέπω, όταν πολύ των πεπρωμένων
αισθάνομαι την τέλεια σημασία,
την ανένδοτη στιγμή.

Από τη συλλογή Χαλκογραφίες και εικονίσματα (1952)

Ζωή Καρέλλη, Για την απελπισία

2010-01-17T11:51:00.004+02:00

Joan Miró, Peinture Collage, 1933
Πηγή: famousartistsgallery.com

[Από την ενότητα Χαλκογραφίες]

Για την απελπισία

Μας έλκει το καταφύγιο
της Απελπισίας, ο δρόμος προς τα εκεί
κι αν είναι οδυνηρός, εκεί
μπορούμε να παραδοθούμε στις υπερβολές,
που μας ανακουφίζουν.
Κι ανακινούμαστε και φωνασκούμε
και κινούμαστε χωρίς να μας καταζητεί
το αποτέλεσμα. Δε στέκετ' εκεί δα
σαν τιμωρία να μας περιμένει.

Αφού δεν έχουμε δυνάμεις άλλες,
να το φανταστούμε.

Από τη συλλογή Χαλκογραφίες και εικονίσματα (1952)

Ζωή Καρέλλη, Για τις αισθήσεις

2010-01-13T17:42:00.002+02:00

Henri Matisse, Harmony in Red (1908)

Πηγή: famousartistsgallery.com

[Από την ενότητα Χαλκογραφίες]

Για τις αισθήσεις

Είν' οι αισθήσεις μας καλές συντρόφισσες,
που μας κρατούνε συντροφιά καλή
στη μοναξιά μας.
Είν' η ψυχή μας μοναχή και διπλοκλειδωμένη,
απόξω οι αισθήσεις καρτερούνε
την καλή στιγμή να της γλυκομιλήσουν.
Να μαλακώσουν την ψυχή
και να την πάρουνε μαζί τους,
να τη βοηθήσουνε να κοιμηθεί,
να ησυχάσει και να ονειρευτεί,

ας μη την τυραννήσουν.

Από τη συλλογή Χαλκογραφίες και εικονίσματα (1952)

Ζωή Καρέλλη, Αλληγορία

2010-01-12T16:32:00.003+02:00

Sandro Botticelli, Fortitudo (1470)

Πηγή: wikipedia

[Από την ενότητα Χαλκογραφίες]

Αλληγορία

Περίμεναν οι Καρτερίες.
(Κάπως διαφορετικά τα πρόσωπά τους,
όμως το βλέμμα ίδιο, της αναμονής,
αναζητάει, ζητάει και περιμένει,
υπομένοντας). Στέκονταν στη μεγάλη πόρτα,
την ώρα τής γλυκιάς εσπέρας,
ύστερ' απ' το μόχτο τής ημέρας
κι ήταν συνεσταλμένες οι Καρτερίες,
ήσυχες, σεμνές δεν ήθελαν
να δείξουν πως περιμένουν.
Κοίταζαν το μεγάλο δρόμο
που μάκραινε και χάνονταν,
τόσα φέρνει και κουβαλά
απάνω του άσχημα και καλά
κι όλα καλά γίνονται όταν περνούν
κι απομακρύνονται φευγαλέα, περαστικά
πάνω στο δρόμο που περνά,
μπροστά στο σπίτι τους.

Με βλέμμα ονειροπόλο κοίταζαν
οι Καρτερίες, πώς προχωρούσαν οι σκιές,
έκρυβαν τις κακοτοπιές κι ο δρόμος
υπόσχονταν κάποιαν έλευση θαυμαστή.

Ώσπου εφάνηκε η μυστική Σελήνη,
τις περιέλουσε με το δικό της φως,
τις περιέβαλε με όνειρα και φαντασίες,
πύκνωσε τις μυρωδιές τις καλοκαιρινές.
Μυρωδιά των ελαίαγνων
που παράστεκαν την εξώπορτα,
ευωδιά τής δροσιάς και του χόρτου.
Πύκνωνε ολοένα η σκιά
κι ενώνονταν με το μελένιο φως
και σ' αυτό μέσα, τότε, πώς
χώνεψαν, χώρεσαν, πώς επροχώρησαν οι Καρτερίες
που περίμεναν, χάθηκαν
στ' ονειρώδες τής σελήνης φως...

Εμείς γυρίσαμε στο σπίτι.

Από τη συλλογή Χαλκογραφίες και εικονίσματα (1952)

Ζωή Καρέλλη, Τοιχοκολλήσεις

2010-01-05T14:26:00.003+02:00

Paul Klee, Six types (1930)

Πηγή: famousartistsgallery.com

[Από την ενότητα Χαλκογραφίες]

Τοιχοκολλήσεις

Σκιαγμένη ψυχή, σκιώδης, σκισμένη
γιατί τα μυστικά των ανθρώπων
της ζωής περπατούν γυμνά,
μέσα σε ποικίλη οχλαγωγή,
στρώνονται άνομα κρεβάτια.
Αδιάντροπα περπατούν κινήσεις
αναιδείς εκφράσεις ασύστολες.
Έτσι προσφέρονται στους φοβισμένους, κάποτε, ανθρώπους,
που άλλοτε διαβαίνουν αδιάφοροι,
αδιαφορώντας για το μυστικό τής ζωής,
μην αντέχοντας την ακέριαν εντύπωση.

Από τη συλλογή Χαλκογραφίες και εικονίσματα (1952)

Ζωή Καρέλλη, Παραφορά

2010-01-04T13:07:00.003+02:00

Claude Monet, Water-Lilies: The Clouds (1903)

Πηγή: famousartistsgallery.com

[Από την ενότητα Χαλκογραφίες]

Παραφορά

Είναι
τα μυστικά λουλούδια,
ακατάληπτα σχήματα τυραννισμένα
χρώματα σχεδόν ανύπαρχτα,
πάνω στο αχνό τούτο σχήμα,
οξύ, κουραστικό αίνιγμα,
όταν η ομορφιά αγγίζει
τα όρια της φρίκης και φοβάσαι,
φοβάσαι πολύ, πως δεν γίνεται
από κει ν' αποσπάσεις το βλέμμα∙
θα φύγει μέσ' απ' το βλέμμα η ψυχή σου,
αναζητώντας τη λύτρωση, την απάντηση
σε τούτη την εμορφιά, την επώδυνη,
την αφύσικη, καμωμένη απ' όλη τη στέρηση,
την ανθρώπινη επιθυμία,
για την εγκόσμια ζωή
που έχει περάσει σε όνειρο.

Από τη συλλογή Χαλκογραφίες και εικονίσματα (1952)

Ζωή Καρέλλη, Όνειρο

2009-10-31T22:59:00.005+02:00

Θάνος Μικρούτσικος & Λάκης Λαζόπουλος, Θυμάσαι
(τραγούδι: Χάρις Αλεξίου - Δίσκος: Ελλάς κατόπιν αορτής (1989))

[Από την ενότητα Χαλκογραφίες]

Όνειρο

Ένα μεταξένιο μαγνάδι, ακαθόριστο
έπεφτε κάπως βαρύ, βαρύτατο ύστερα.

Γύρευα την αρχή του με το χέρι,
την κάθετην ούγια και το χέρι μου
χώθηκε στο βαρύ, αδιέξοδο ύφασμα.

Τόσο, σε τούτο το εμπόδιο,
ύλη πηχτή! Οι πτυχές πυκνώνουν.
Κάποιο μαχαίρι ζητούσα, για ν' ανοίξω
τη δίοδο.

Γιατί τούτο το ύφασμα
κολλάει πολύ πάνω στο σώμα,
τυλίγει τη ζωή μου,
δε φεύγει από πάνω μου.

Κάποιο μαχαίρι για να κοπούν
οι Συνήθειες, τα ύπουλα μάγια
που φαίνονται τόσο πολύτιμα,
ίσως ωραία κι είν' αδυσώπητα.

Όμως, η λεπίδα, καθώς ελπίδα
πήγε να σκίσει το τύλιγμα
το πλεγμένο απάνω μου πλέγμα,
εμπόδιο βρήκε του σώματός μου
την ψυχή και πόνεσ' επώδυνα
η τομή που έκανα, πολύ.

Για να φύγω έσκισα το ντυμένο
κορμί μου, για να φύγω από κει.
Πέρ' απ' της Συνήθειας το ένδυμα,
καθώς καίρια είχα χτυπηθεί
νόμισα, πως θα πέθαινα.

Από τη συλλογή Χαλκογραφίες και εικονίσματα (1952)

Ζωή Καρέλλη, Χαλκογραφίες

2009-10-15T15:48:00.002+03:00

Joan Miró, Woman at Night, 1970
Source: famousartistsgallery.com

[Από την ενότητα Χαλκογραφίες]

Χαλκογραφίες

I

Ψες ο φόβος μου ήταν εραστής
φλογερός, τυραννικός.
Άδικη
νύχτα τυράννιας, άδικα
τον παρακαλούσα να φύγει,
να μ' αφήσει, που σχεδόν τον φοβόμουν
πολύ, με τόση κούραση.
Μου έλεγε λόγια τυραννικά
κι η αγάπη μεγάλωνε μέσα μου,
γινόταν πάθος παράλογο, γινόταν
καημός γεμάτος ζωή.
Πού η δύσκολη ν' αποκοιμηθεί
ψυχή μου; Ν' αναπαυτεί ζητούσε,
ζητούσε, ν' αποδιώξει τους εναγκαλισμούς
γεμάτους έρωτα του φόβου,
που την ήθελε δική του,
γόνιμη με όνειρα και φαντάσματα.

II

Απ' τους δυο αγγέλους που φτεροκοπούσαν
με φτερά μυτερά,
που έξαφνα γίνονταν χαϊδευτικά,
που έξαφνα με φοβέριζαν
με τις οξείες σκιές τους,
δεν ξέρω,
δεν ξέρω ποιος είχε τα σκοτεινά,
φλογερά εκείνα μάτια;
Απ' τους δυο αγγέλους, ποιος
ήταν δεν ήξερα ο πιο φοβερός
ο έρωτας ή ο φόβος;

Κι ήμουν εγώ, η ώρα,
η μοναδική που έτρεμε και δονούνταν
μετέωρη κι ήμουν κρυστάλλινη
και συμπαγής στιγμή, που δέχονταν
την πύρινη πνοή και πάλλονταν
έξαλλη κι ήμουν αλλόφρονη,
είχα δυνάμεις μέσα μου παράφορες
κι όμως έξοχες από διαύγεια.
Ήμουν φωτιά και δροσιά,
σαν διάφανη της αυγής σημασία.

Ω, η δοκιμασία εκείνης της πάλης!
Πώς με κυνηγούσαν επιτήδεια
όμως περηφάνια οι λαμπροί άγγελοι,
ο φόβος κι ο έρωτας.

Γιατί, κι οι δυο μαζί
των ανθρώπων οι δαίμονες
υπήρχαν κοντά μου, εναλλάξ
ψιθυρίζοντας τ' ακατάληπτα λόγια,
που ζαλίζουν την απίθανη του ανθρώπου ψυχή;

Ήθελα να φύγω,
ω αθλιότητα της ανθρώπινης αδυναμίας!
Μετρήσου λοιπόν με της ζωής τις δυνάμεις,
σκιά μου αχόρταστη.
Ποιον παρακαλείς εναγώνια;
Παραδώσου, για να πιστέψεις πως ζεις.
Μη σφαδάζεις ασήμαντο σώμα,
χωρείς μέσα σου
τα πιο υπέροχα σπέρματα.

III

Η Σιωπή, ο Έρωτας κι ο Θάνατος
έγιναν ερμαφρόδιτα σχήματα,
πρόσωπα γίναν ανίκητα, πέτρινα
σχήματα σχεδόν ακίνητα.

Γιατί, γιατί η αγάπη απόστασε
και δεν μπορεί να συγκινήσει
τις πιο άκαμπτες σημασίες;

Γιατί, γιατί η Μοναξιά
έγινε παντοδύναμη παρουσία;
Προφταίνει παντού, τούτη
με πλοκάμους η αδρανής ανησυχία.

Τρεις άγγελοι, ο Θάνατος,
ο Έρωτας κι η Σιωπή έχουν
αποτραβηχτεί απ' τη συστροφή
των ανθρώπων.
Τους βλέπουν πώς
παιδεύονται δίχως αγγέλους,
δίχως Σιωπή, Θάνατο
δίχως Έρωτα με άπειρη
σημασία
κι αποστρέφονται.

Από τη συλλογή Χαλκογραφίες και εικονίσματα (1952)

Ζωή Καρέλλη, Πόθοι

2009-10-13T17:55:00.007+03:00

Sandro Botticelli, The Birth of Venus, 1484
Source: famousartistsgallery.com

[Από την ενότητα Χαλκογραφίες]

Πόθοι

Πόθοι νεανικοί,
σαν πολύ ωραίοι, νεανικοί εραστές,
με άψογη την αγνότητα της ορμής,
μ' απαράμιλλη περηφάνια κι ευγένεια.

Έσβησαν.
Όπως για κάποιους νέους λεν,
πως ο θεός τούς αγάπησε
και νέοι πεθάναν.
Ίσως να εξαφανίστηκαν δίχως επιστροφή,
κάποιαν ωραία βραδιά,
με πλήρες φως, μελιχρό, της σελήνης.
Η εκδοχή, πως ανίερα χέρια
τους έπνιξαν σε άνομα πάνω κρεβάτια,
σε δωμάτια για φτηνή ηδονή,
-ας την αποτρέψουμε,
τούτη την αποτρόπαια σκέψη.

Τα φαντάσματα που ξανάρχονται
ανήσυχα των πόθων,
πανέμορφα, τραγικά πρόσωπα,
ομολογούν κάποιο έγκλημα,
εν τούτοις.

Από τη συλλογή Χαλκογραφίες και εικονίσματα (1952)

Ζωή Καρέλλη, Πειρασμός

2009-09-01T14:21:00.004+03:00

Salvador Dali, The Temptation of St Anthony, 1946
Source: famousartistsgallery.com

[Από την ενότητα Χαλκογραφίες]

Πειρασμός

Εωσφόρε το πρόσωπό σου είναι σκοτεινό,
το βλέμμα σου πυρό φλογίζει,
το πάθος σου ηδονικά τυραννεί.
Η δύναμή σου ανάβει τα σπλάχνα μας.

Τα δεσμά σου ποιος ένοιωσε ηδονή
και μπόρεσε να σε λησμονήσει!
Μεθάς το φτωχό μας κορμί
και πλούσιο το δένεις σε ορμήν ακατάβλητη.

Τι κι αν η ζωή μας πληρώνει τυραννική
τη γνώση, σκληρότατη ανταμοιβή;
Τι κι αν η μοίρα μας είναι καταστροφή;
Η γοητεία σου μας έχει στυλώσει
σ' επιμονή τυραννισμένη, περήφανη.

Ω, η οδύνη τής άκαμπτης υπεροψίας
στο χαλκόχρυσο του προσώπου σου!
Τι να την κάνουμε την υπομονή;
Μέθη μάς παρασέρνει με σένα που κρατάς
τη μορφή ωραιότατη και στη συντριβή σου
το βλέμμα λαμπρό.
Καίει φωτιά
η αχόρταστη, πιο πολύ μας σκληραίνει.

Πρόσωπο της δοκιμασίας μας,
τ' αστραφτερά σου μάτια κι αν δεν έχουν
της αφθαρσίας το φως, μας ξεσηκώνουν
σε δυνάμεις ανταρσίας που ξεπληρώνουν
την ύπαρξή μας, ανθρώπινη.

Πόσες φορές την εμορφιά σου
προσπάθησα ν' αποσπάσω από μέσα μου
κι ατόνησα, άγγελε αποδιωγμένε
απ' το αιώνιο πνεύμα. Με φόβο
σ' ατένισα κι επιθυμία,
να χορτάσω
περίμενα τη γέψη τής ζωής,
απ' τη γνώση τής αμαρτίας, ύστερα.

Από τη συλλογή Χαλκογραφίες και εικονίσματα (1952)

Ζωή Καρέλλη, Έμπνευση

2009-08-03T14:24:00.002+03:00

William-Adolphe Bouguereau, Inspiration, 1898
Πηγή: wikipedia

Έμπνευση

Επίμονο χάδι, πνοή
μουσική τού επίμονου λόγου
η συντροφιά μυστική συνοδεία,
τούτος ο έρως τού λόγου, ρυθμός,
δοκιμασία και παρηγοριά μαζί,
με κάνει παράφορα έξαλλο.

Επίμονη μια καθαρή μυρωδιά,
δίχως μυρωδιά φλοίσβος,
ροή νερού, άσπιλη.
Σαν διαμάντι απίθανο, ψυχρό,
που αστράφτει ψυχρά, δυνατό,
αίσθημα δυνατό.

Κρυστάλλινη μοναξιά, έκσταση
μύχια η μοναξιά τότε,
είναι ακτινοβολία τής ψυχής
αβάσταχτη έπαρση, σαν
δυστυχία έκθαμβη, πόνος
ερωτικά απαράμιλλος.

Ω του λόγου αγάπη περίκαλλη,
ο μονάχος άνθρωπος,
όταν σε γνωρίσει,
ξεπερνάει την ιδέα τής ύπαρξης.

Από τη συλλογή Της μοναξιάς και της έπαρσης (1951)

Ζωή Καρέλλη, Φαντάσματα

2009-07-04T18:20:00.004+03:00

Salvador Dali, The Ghost of Vermeer of Delft Which Can Be Used As a Table, 1934
Oil on panel, 24 cm × 18 cm - Salvador Dalí Museum, St. Petersburg, Florida
Πηγή: wikipedia

Φαντάσματα

Μόλις υπόφωσκε φέγγος ύπουλο,
όταν άρχισαν να φαίνονται.
Πώς τέτοια ώρα;
Άλλοτε με το φως τής αυγής
τα φαντάσματα έφευγαν, τώρα
παρουσιάζονται άνθρωποι πυκνής συρροής
και σιωπηλοί, ιδίως σιωπηλοί
φοβερά κι επικίνδυνα,
συμμαζεύονται στης σιγής την επιβολή.

Πας να μιλήσεις και μπουκώνει το στόμα σου.
Πνίξιμο της φωνής η ομιλία.
Φαντάζεσαι κάποιαν ανεξήγητη
που σου γίνεται αδικία. Γιατί;
Τα φαντάσματα όλο και πυκνώνουν,
δίχως να σ' αφήσουν να φανταστείς
κάποια δυνατή διέξοδο.

Πού είναι οι δυνάμεις;
Η σιωπή περιβάλλει μανδύας ασήκωτος.

Ένας θόρυβος φοβερός!
Τ' είναι αυτό που περνά;
Α! Το πρώτο όχημα, που θα μεταφέρει
σε παραστάσεις ορισμένες, ανθρώπους
να σκορπιστούν σε διευθύνσεις διάφορες.
Θα βρουν θέσεις εργατικές τα φαντάσματα.
Ας λησμονηθούν οι φόβοι.
Η καθημερινή ανάγκη σκορπίζει
τις άγονες σκέψεις.
Το όχημα
θορυβώδες περνάει σκίζοντας τις σκιές,
τη σιωπή κομματιάζοντας βίαια.

Όμως, τι μπορεί να κάμει εκείνος
που σκέφτεται;
Αλίμονο, που άκουσε
τη σιωπή να πνίγει το κάθε ερώτημα,
που τα φαντάσματα είδε των ανθρώπων
σε κίνηση φανταστική.
Η σημασία της απίθανη τιμωρία,
όταν η φαντασία συναντάει τη γνώση
της αμίλητης ανθρώπινης κίνησης.

Από τη συλλογή Της μοναξιάς και της έπαρσης (1951)

Ζωή Καρέλλη, Η λύση

2009-06-17T16:00:00.004+03:00

Whitney M. Hall, Panem et Circenses (Oil on Canvas)
Πηγή: whitneymhall.com

Η λύση

Φαγί και θεάματα. Διασκεδάσεις,
σκόρπισμα του νου γυρεύουμε
που βαραίνει τα βήματά μας.
Άμα χρειαστεί, θα παλαίψουμε κιόλας.
είτε σαν καλοί στρατιώτες,
είτε και γλαδιάτορες για το θάνατο
ορισμένοι. Όμως πριν, θέλουμε
να κορεστούμε, να μεθύσουμε τόσο πολύ,
που να μη σκεφτούμε, τι θ' απογίνει
η αιώνια ψυχή μας.
Ας τελειώσει τούτ' η πείνα,
που μας κατατρώγει τα σωθικά,
τυραννεί τ' άπληστο βλέμμα μας.

Είχαμε ποτέ φαντασία δική μας;
Θέλουμε να μας την δώσουν. Να μην
αισθανόμαστε την μονότονη φτώχεια μας.
Φαγί και θεάματα. Είμαστε πολλοί
και δε χορταίνουμ' εύκολα.
Ζητούμε να ξεχάσουμε τον εαυτό μας,
να τον σκεφτόμαστε δεν ωφελεί.
Όσο για τους θεούς, - μήπως
δεν τους διασκεδάζουμε αρκετά
έτσι που ζούμε;
Βέβαια θα τους αρκεί
τούτο, αφού τέτοιους μας όρισαν

Από τη συλλογή Της μοναξιάς και της έπαρσης (1951)

Ζωή Καρέλλη, Ο γάμος

2009-06-13T15:39:00.004+03:00

Charles-Nicolas Cochin the Younger, The Dauphin's Wedding Ceremony, 1745, Engraving
Bibliothèque Nationale, Paris
Πηγή: wga.hu

Ο γάμος

Οχλαγωγή πολλή,
μέσ' στη χριστιανικήν εκκλησία,
όπου γίνονταν η τελετή, της ένωσης
δυο ανθρώπων, στ' όνομα του Θεού,
«ευλόγησον αυτούς, Κύριε,
καθώς ηυλόγησας τον Ιωσήφ και την Ασυνέθ».

Το πλήθος γυρεύει να ιδεί
την παρουσία των δυο, το πρόσωπο,
καθώς στη μέση στέκονται του ναού
και φέγγει στην έκφρασή τους το φως
των λαμπάδων. Τις κρατούν παιδιά μικρά
κι απείραχτα, οι καθιερωμένοι ιερείς.

Άσπρο πέπλο η γυναίκα φορεί,
σύμβολο αγνότητας, όπως το ζητάει
η θρησκεία. Στέκεται ήσυχη,
κι ο νέος άντρας πλάι της.
Τους ενώνουν. Χρειάζονται την τελετή
και τόσους ανθρώπους γύρω τους,
για να βεβαιωθούν πως μαζί
πρέπει να ζήσουν τον υπόλοιπο βίο.

Τα ιερά λόγια, η ένρινη ψαλμωδία
και πλήθος φίλοι και συγγενείς, απαθείς,
ανεύθυνοι για το μυστήριο,
συνηθισμένο πανηγύρι ο γάμος,
τα μικρά σπρώχνονται, για να κοιτάξουν.

Φαίνονται θλιβεροί, οι ακίνητοι,
σοβαροί νυμφευόμενοι, σύμβολα θρησκείας
που δεν υπάρχει πια, στην υψηλή θέση της,
την φοβερή σχεδόν, όταν
δυο, στ' όνομα του δυνατού Θεού
ενώνονται, δίχως δυνατό χωρισμό,
για του βίου την πορεία
μα δεν το καταλαβαίνουν.

Δείχνουν χαρά οι δικοί τους
απονήρευτη, ασυνείδητη, γιατί,
πώς ενώνονται δυο, για τον αγώνα,
που περιμένει τους ανθρώπους πάντα
και γι' αυτό, σε κάθε τους πράξη σημαντική
επικαλούνται την υπέρτερη δύναμη.
Τώρα, μέσ' στην εκκλησία, όπου καλούνται,
δεν αισθάνονται την έκκληση πια.
Κι η τελετή, γίνεται εικόνα μόνο,
σημαντική γι' αυτό μόνο,
τραγική με το ασήμαντο που υπάρχει,
κρατώντας σε αντίθεση,
την φοβερήν αλήθεια τής προσπάθειας:
«και έσονται δύο εις σάρκαν μίαν».
Απίθανη, συμβολική, έξω
απ' των εφήμερων ανθρώπων την κίνηση.

Από τη συλλογή Της μοναξιάς και της έπαρσης (1951)

Ζωή Καρέλλη, Ευνούχος

2009-06-10T16:38:00.004+03:00

Salvator Rosa, The Baptism of the Eunuch, c. 1660 [Oil on canvas, 79 x 48 inches]
Gift of Walter P. Chrysler, Jr.
Chrysler Museum of Art

Ευνούχος

Πότε μου έγινε το κακό;
Βαθμηδόν, βαθμηδόν, πολύ κρυφά,
στην ψυχή μου μέσα, βαθιά,
έγινε το μεγάλο κακό,
μου απόκοψαν την ορμή,
μου κατέστρεψαν την αγάπη μου
για τους ανθρώπους. - Εγώ κατέστρεψα
την ορμή, την αγάπη μου για τους ανθρώπους.
Τι φταιν οι άλλοι;
Κανένας δε μαθαίνει τι κάνει του άλλου,
σαν τον πλησιάζει με τη δύναμή του,
τον σπρώχνει.
Δίχως να το καταλάβω,
δίχως νάχω συναίσθηση, σα θέλησα
να μεταχειριστώ, να ευφρανθώ
την ορμή μου για τους ανθρώπους,
τότε κατάλαβα, πως δεν την είχα.
Δεν είχα πια αγάπη για τους ομοίους μου.

Ποιο δυνατό κι επίμονο ερπετό,
ύπουλο, τυλίχτηκε μέσα μου, γύρω της
κι εστραγγάλισε την αγάπη,
κατάπνιξε τη φωνή τής ψυχής μου;
Ψυχρές μορφές, περηφάνια κι αμφιβολία,
η σκληρότατη αμφιβολία,
βλέμμα ψυχρό, λεπίδι γυαλιστερό,
απόκοψε την ορμή, που μ' οδηγούσε
προς τους ανθρώπους.

Δάχτυλα μυτερά, από χέρια πολλά,
που δήθεν απλώθηκαν να με χαϊδέψουν,
αυτά, καθένα χωριστά,
όλα μαζί, απόκοψαν τις ίνες,
τις αισθήσεις, που βαστούσαν την ηδονή,
της συναναστροφής μου με τους ανθρώπους.

Ω, πώς θέλω τώρα να τους αγαπήσω
ακόμα έτσι όπως είναι
(όλ' είμαστε όμοιοι).
Θέλω να τους ευφρανθώ,
και δεν μπορώ. Πέρ' απ' όλα,
την αγάπη να κρατήσουμε!

Γιατί τους άφησα με τόσην αντοχή,
να μου καταστρέψουν την ηδονή;
Για να ησυχάσω το ήθελα.
Εκείνοι δεν ήξεραν.
Μόνον εγώ, που τόσο υπερήφανα,
δεν παρακαλούσα γι΄αγάπη,
ήθελα να λευτερωθώ,
απ' της αγάπης τους την ανάγκη.

Τώρα έχω την απόλυτη μοναξιά.
Με κρατάει μακριά τους.
Κι όταν είμαι κοντά τους,
δεν μπορώ ν' αγαπώ τους ανθρώπους.
Πηγαίνω μαζί τους, θέλω να ευφρανθώ,
νομίζω να ευφρανθώ,
αρχίζω να ευφρανθώ
και μένω κοντά τους, αδιάφορος.
Ούτε τους αγαπώ,
ούτε τους μισώ.
Έχω έναν θάνατο μέσα μου.
Νεκρή την αγάπη μέσα μου,
πρέπει να την κουβαλώ.
Νεκρό, άχρηστο μέλος, την ορμή,
τη μετάδοση της ζωής απ' το σώμα μου.

Από τη συλλογή Της μοναξιάς και της έπαρσης (1951)

Ζωή Καρέλλη, Μετά τα μεσάνυχτα

2009-06-06T05:06:00.004+03:00

Joan Miró, Nocturne, 1940

Μετά τα μεσάνυχτα

Μετά τα μεσάνυχτα,
σε βραδιές με πανσέληνο
(ιδίως το καλοκαίρι,
περί τα μέσα Ιουλίου,
ή Αυγούστου αρχές, όπως
συμπίπτουν οι φάσεις με τις βραδιές),
καθώς θα σταθείς ολομόναχος,
το αιχμηρό, σαν ανεπαίσθητο, μυστικά όμως επίμονο,
σιωπηλό φως, ανυπόφορο σχεδόν,
ανεκδήλωτος κρυφός ήλιος,
αόριστος, σαν αβέβαιος πόθος, τυραννικός
απάνω σου
καραδοκεί
κάποι' απίστευτη να φανεί σημασία.
Δοκιμασία το σεληνόφως σε περιλούει
απερίγραπτο, υδάτινο κρύσταλλο
πεντακάθαρο κι ομιχλώδες συνάμα
φάσμα και γεγονός από φως.
Ω, η σιωπή και τούτο το φως τού φεγγαριού,
πώς συνθλίβονται, στο πιο σιωπηλό
αγκάλιασμα, ψυχρό κι όμως ερωτικά απαράμιλλο.

Μήπως τούτον περιμένεις
τον έρωτα να συλλάβεις;
Το απίθανο φέγγος
διαστέλλεται ανήκουστος ήχος.

Έξαφνα σα να πλησιάζει
αυγή φανταστική ανατολή, αθόρυβη,
αγνώστου συνοδεία πάρα πολύ φανταστική,
από αβεβαιότητες φαντασμάτων
ανεξήγητα βίαιες.

Μύχια ψυχική δοκιμασία!
Το αδυσώπητο φέγγος, σκληρό, χαϊδευτικό
μαζί κι αδιάφορο εισδύει μέσα σου,
ερωτική, θανάτου παιδεία.

Από τη συλλογή Της μοναξιάς και της έπαρσης (1951)

Ζωή Καρέλλη, Στέρηση

2009-05-30T14:09:00.005+03:00

Joan Miró, Abstraction

Στέρηση

Πρόσωπο ανθρώπινο, δεν μπορώ
να σ' αγγίξω, με ζαλίζει τόση επιθυμία,
που χάνομαι, δίχως τη χαρά ν' ακουμπήσω
το χέρι μου απάνω σου.
Η στέρησή σου
σε όνειρα με φέρνει πολύ δυνατά
κι απείραχτα. Αν σε πειράξω,
με την δική μου έννοια, σε χάνω,
σαν την όμορφη φαντασία.
Γιατί με πτοεί η δική σου
πραγματικότητα; Πέρ' από σένα
μαίνεται η δική μου επιθυμία,
τόσο, που γίνεσαι πρόφαση
κι είσαι απ' αρχής όλα τα πρόσωπα.
Της απαντοχής αθλιότητα.
Δεν είμαι αρκετός να σε καλέσω,
να μοιραστείς την ορισμένη μου
οντότητα. Όμως, όσο φεύγω,
τόσο, πιο κοντά σου
έρχομαι.

Από τη συλλογή Της μοναξιάς και της έπαρσης (1951)

Ζωή Καρέλλη, Οι ουλές

2009-05-04T15:30:00.004+03:00

Wassily Kandinsky, Untitled, 1920

Οι ουλές

Σαν πεινασμένα στόματα που δεν εχόρτασαν,
ανοίγουν οι επιθυμίες πληγές απάνω μας,
που μένουν ανοιχτές και δεν περνούν,
πληγές που μας πονούν.

Αν χέρι συμπονετικό δε μας τις γιάνει,
αν λόγος συμπονετικός δεν μας τις γλυκάνει,
λόγος παρήγορος, που ξέρει, απαλός,
τα τραύματα αφορμίζουν.
Περνάει καιρός και κλείνουν,
γιατί πρέπει να ζήσουμε.
Όμως σημάδια αφήνουνε,
ουλές, που φαίνονται άσχημες, βαθιές.
Οι αληθινές μορφές είναι τυραννισμένες.

Κι ας μη μας λένε τότε,
ας μην κατηγορούν, που είμαστε
οι παραμορφωμένοι.

Από τη συλλογή Της μοναξιάς και της έπαρσης (1951)

Ζωή Καρέλλη, Πριν την Ανάσταση

2009-04-18T22:39:00.003+03:00

Piero della Francesca, Resurrection, 1463-65
Mural in fresco and tempera, 225 x 200 cm
Pinacoteca Comunale, Sansepolcro

Πριν την Ανάσταση

Ίσως να ήταν περί το μεσονύχτι,
πριν ή μετά, δεν ξέρω, ξύπνησα
στο σκοτάδι όμως, θαρρείς,
δεν ανοίγουν τα μάτια.

Τι ώρα πηγαίναμε στην εκκλησία τότε;
Κάποτε δεν κοιμόμασταν, περιμένοντας,
ή μας έπιανε ύπνος ελαφρύς
και ξυπνούσαμε καλοδιάθετοι,
με τις πρώτες καμπάνες.

Χρόνια τώρα, δεν πηγαίνω στην εκκλησία.
Χάνεται μέσα μου η σημασία της,
ώσπου πια καθόλου... Είναι δυνατόν,
τίποτα να μην απομένει
απ' την εύχαρη του ανθρώπου ηλικία;
Πόσο είχα παρακαλέσει, ώσπου έπαψα.
Ανάσταση περίμενα απ' τις φτωχές μου
αισθήσεις, του σώματος. Αν όχι τίποτ' άλλο,
τώρα, που δεν πιστεύω, γνωρίζω
την αμαρτία μου.
Πόσο ήταν ωραία, τότε...
Στεκόμασταν στον αυλόγυρο,
γεμάτον κόσμο ελεύθερο. Γελούσαν,
μιλούσαν οι άνθρωποι.
Η ορθοδοξία
αφήνει ακέριο το πνεύμα της προσφοράς.
Ελεύθερα να προσέλθω σε σένα, Κύριε.
Οι άνθρωποι φαίνονταν ξεκούραστοι,
την γιορτή περιμένοντας, το αύριο
νάρθει της χαρούμενης μέρας,
έλαμπε το βλέμμα, το πρόσωπο.

Με πνίγει τούτο το σκοτάδι.
Δεν θέλω ν' ανάψω το μέτριο φως.
Θα μου στερήσει τα ενθύμια που βλέπω,
τα πράγματα ορίζοντας γύρω μου.
Πώς περιμέναμε την Ανάσταση!
Δίχως αμφιβολία έρχονταν η Λαμπρή,
«Αναστάσεως ημέρα λαμπρυνθώμεν λαοί».
Άνοιγαν οι πύλες, η πομπή προχωρούσε
με ψαλμούς κι' εξαπτέρυγα, άστραφταν
τα πολύτιμα, άναβαν μυριάδες τα κεριά
των χριστιανών, φλόγες πίστης,
σημείο χαράς.
Μιαν μικρήν εικόνα της Ανάστασης
είχε η ενορία μας. Σπρωχνόμασταν
για ν' ασπαστούμε, οχλαγωγή. Γελούσαν
χαρούμενοι οι πιστοί, στα χέρια
κόκκιν' αυγά, άναβαν βεγγαλικά
κι' οι μεγαλείτεροι σαν τα παιδιά.

«Ουκ έστιν ώδε αλλ' ηγέρθη».
Μένω ξαπλωμένος, δεν ανάβω το φως,
δεν περιμένω τίποτα.
Δεν πάω με τους άλλους να μοιραστώ
την πλάνη της χαράς.
Χαρά δεν υπάρχει;

Υπάρχει πάντα η ανάσταση,
όχι ορισμένη και πιθανή,
υπάρχει απίθανη περίλαμπρη δόξα,
η φωτεινή έκσταση, δεν μπορούν
δίχως αυτήν οι άνθρωποι,
που περιμένουν σε νηστεία και προσευχή.

«Ουκ έστιν ώδε αλλ' ηγέρθη».
Ακόμα δεν ήρθε η ώρα, φαίνεται.
Δεν ακούω τους χαρμόσυνους ήχους.
Πόσο ακόμα και τότε, σαν η καταστροφή
της άρνησης, η αμφιβολία είχεν αρχίσει,
με συγκινούσε βαθειά η χαρά
πάνδημη του κόσμου συμμετοχή, στην γιορτή.

«Χριστός ανέστη». Ύμνος κι' οι κρότοι
των όπλων κι' όλες οι καμπάνες μαζύ,
σ' όλην την πόλη κι' οι άνθρωποι
όλοι μαζύ είχαν την ίδια χαρά,
τέλειωνε η προσφορά της προσπάθειας,
τους πένθους, της συλλοής.

Κοιτάζω το παρελθόν.
Δεν σ' αρνιέμαι, Κύριε, της αγάπης,
της ανάστασης ένδοξης του ανθρώπου.
Πολλή με σκεπάζει αμαρτία της γνώσης,
όμως θα περιμένω μιαν αρχή της αγάπης
ξανά, που δίνεται παρηγοριά
της θλιμμένης επίμονης σκέψης.

Αρχή, χαραυγή,
«ήν δε όρθρου βαθέος...»
Να πιστέψουμε στην ημέρα της ζωής.
Ελπίδες, αναμνήσεις δεν αρκούν
οι κόποι. Η σκέψη θολώνει
το κόκκινο της θυσίας αίμα.

Πρέπει το σώμα να σηκωθεί,
να πάει με τους άλλους μαζύ, να χαρεί
την γιορτή, την απλή χαρά,
να δεχτεί την πλούσια συμμετοχή,
να παραδεχτεί τη χαρά προσιτή.
Ανάσταση να χαρεί, λευτεριά
ύστερ' απ' το πλήθος του πόνου,
πίστη, την αγάπη του ανθρώπου.

Από τη συλλογή Της μοναξιάς και της έπαρσης (1951)

Ζωή Καρέλλη, Έρωτες

2009-04-15T00:57:00.003+03:00

Henri Matisse, The Joy of Life, 1905-1906

Έρωτες

Ι

Σ' αγκαλιές τα σώματα ζητούν,
να ξεκουραστούν μαθημένα,
η θλίψη κι' η ασκήμια να τυραννούν.

Ανάπαυση μέτρια,
περίσκεπτη εμπιστοσύνη,
μετρημένη παράδοση του σώματος,
σχεδόν υπόκριση ερωτική
ατελής ομιλία, η απαγορευμένη.

Στρέφονται από δω κι' από κει
τυράννια και συστροφή, τα σώματα,
συμπλοκή άχαρη, καμιά παρηγορία.

Τα σώματα μένουν φτωχά,
άκαμπτα και κουρασμένα.
Τα παιδεύει της ηδονής εκμηδένιση.

ΙΙ

Σκέφτομαι τις πόρνες με τα σώματα πεθαμένα,
- απ' την κούραση κιόλας απ' την ανάγκη, -
που πρέπει ακόμα να ζήσουν.
Σκέφτομαι τις πόρνες, που φιλούν τα στόματα,
όταν, από καιρό, έχουν πεθάνει τα δικά των σώματα,
φιλούν τα χαλασμένα στόματα, σπασμένα, γεροντικά,
χαλαρά, σιχαμερά, που δεν έχουν
ομιλία καμιά, ήχον φωνής να ταιριάζει,
την φοβερήν ώρα, όταν πλαγιάζει
το ένα σώμα στ' άλλο κοντά.

Από τη συλλογή Της μοναξιάς και της έπαρσης (1951)

Ζωή Καρέλλη, Η συνοδεία των ποιητών

2009-03-21T13:12:00.003+02:00

Paul Gauguin, Where Do We Come From? What Are We? Where Are We Going?, 1897

Η συνοδεία των ποιητών

Να, τούτ' είναι η συνοδεία
απ' τους ιερείς τού λόγου,
που παν τραγουδώντας, γιατί
μόνο να τραγουδούν, να λεν
λόγια ξέρουν αυτοί κι' από κει πέρα
τίποτ' άλλο μην περιμένεις
απ' το χέρι τους. Ούτε καμιά τελετή
επιβλητική, ούτε λειτουργία
ξέρουν άλλη, παρά μόνο ν' απαγγέλλουν,
ν' αγγέλλουν λόγια, που λεν πως τα βλέπουν.
Για κοίταξε το βλέμμα τους∙
λένε πως βλέπουν αγγέλους
οι άνθρωποι αυτοί,
πως οι άγγελοί τούς δίνουν λόγια
ν' αγγίξουν στα διψασμένα στόματα.
Πράγματι, νηστεύουν και φαίνονται
στερημένοι. Κοίταξε τα πρόσωπά τους,
είν' αλλόκοτα, έτσι αλλοιωμένα
που μιλούν, έτσι που θέλουν
να μας πείσουν πως μας χαρίζουν
των αγγέλων τα δώρα,
αγγελίες υπέροχες. Τα ζητούν
με προσευχές και μεγάλους καημούς
παρακαλούν με αγώνα,
τα δέχονται με συντριβή.
Είναι
πράγματι άλλη των ματιών τους η έκφραση
κι' αλλιώτικα γίνονται τα μιλήματα
που αυτοί τραγουδούν, οι ποιητές,
για να αιστανθούμ' εμείς τις διαφορές τους.

Βέβαια να τυραννιστούν αυτοί πρέπει,
για να πιστέψουμ' εμείς,
για να μας πείσουν. Έχουμ' άλλες
απασχολήσεις εμείς, αυτοί
απασχολούνται με τα μάταια λόγια.
Θέλουν να τα συγκρατήσουν,
να μας τα χαρίσουν λεν,
για να τους δεχτούμε στην τελετή
της ζωής. Τούτοι των λόγων
οι άνθρωποι για να μας κερδίσουν,
λεν, πως θα μας ονομάσουν εμάς
και τη σημασία της ζωής μας.

Από τη συλλογή Της μοναξιάς και της έπαρσης (1951)

Ζωή Καρέλλη, Ποιητική διάθεση

2009-03-15T15:45:00.004+02:00

Willem de Kooning, Seated Woman, 1970

Ποιητική διάθεση

Να συλλέξω τη μνήμη,
γυρεύω την έκφραση της ζωής,
όσα γίνονται διαφορετικά και πολλά,
άνθρωποι και τοπία,
έργο τού ποιητή.

Το ψωμί
να κερδίσεις καθημερινή επιμέλεια,
πόσο με κοπιάζει. Να μείνω
ζητώ στο έμορφο δάσος
με τα σκιερά δέντρα.

Καθώς,
γέρνει ο ήλιος και μοιράζει φωτιές,
πολύτιμες αναλαμπές γλιστράνε
τα φώτα, η γαλήνη προχωρεί,
στρώνει βαρύτιμους ίσκιους η βραδιά,
περίκαλλη, να ησυχάσει σε ρεμβασμό,
τόσο ανήσυχη, η τυραννισμένη ψυχή.

Δε σε λογαριάζει κανένας,
αν δεν του κερδίσεις το ενδιαφέρον.
Λόγια, ποιος τα παίρνει; Λίγοι
είν' εκείνοι που ζητούν ν' ακούσουν,
να θυμούνται και ν' αγαπούν.
Πας να διδάξεις, ποιος; Τι είσαι;

Καθώς το φεγγάρι προβάλλει
μελιχρό και περίλαμπρο,
της μυστικής εσπέρας, λάμπουν
τα πεύκα με χρώματα πράσινα.
Η ωραιότατη κόρη λέει∙
με φωνή ευαίσθητη, έμαθε:
«το δέντρο μ' ενθουσιάζει».
Ο άλλος κοιτάζει τα έμορφα χείλη
κόκκινα, προς το ιώδες βαμμένα,
ζεστή τού προσώπου μελαχρινή επιδερμίδα,
τα καστανά μάτια, της ψυχής
αχτίδες γεμάτα.
Απόλαυση, ηδονή
δίνει ερωτικήν η γυναίκα έμορφη,
σου εξάπτει την επιθυμία.
Ο ποιητής
σού προσφέρει αναμνήσεις, εικόνες,
λίγα λόγια, τι να τα κάνεις,
να προσκαλείς κάθε αγάπη,
πούλι, περιστέρι στο παραμύθι.

Δώσ' του καλή μερίδα φαΐ.
Οπωσδήποτε θα μας διασκεδάσει
μ' ενδιαφέροντα στο συμπόσιο.
Ενθουσιαζόμαστε να καταλαβαίνουμε
το δικό μας κι εκείνο εξωραϊσμένο.
Από κει και πέρα βαριόμαστε.
Θα του δώσουμε βέβαια δώρα
κάμποσα ή μερικά κι ύστερα,
ας πάει να σβήσει σε μια γωνιά,
φτωχός κι άμοιρος, τιποτένιος
ή ένδοξος μετά θάνατον.
Εμείς παλεύουμε κάθε μέρα
με την ανάγκη.
Αυτός
δεν τα βγάζει πέρ' αλλιώς,
βοηθός στο μαγαζί, με τιμή
εξευτελισμένη, γλίσχρος μισθός.
Κι ύστερα, σα σου μένει καιρός,
κάνε ό,τι σ' αρέσει.

Σπάνουν τ' ανάλαφρα λόγια μου,
χαρακιάζονται, σημαδεύονται
οι ωραίες εικόνες. Κανένας
ούτε λίγη σού χαρίζει υπόληψη.
Έχω ανάγκη από περισυλλογή,
με περιγελούν που χάνομαι,
αφηρημένος, ν' αλλάξω χρειάζεται,
να επιβληθώ για να ζήσω. Τώρα,
οπωσδήποτε, αμέσως θα σηκωθώ,
να πάω στην αγορά για συναλλαγές, εργασίες,
δεν ξέρω να φέρομαι επιτήδεια σ' επιχειρήσεις.
Να σας επιδείξω, ελάτε, όλα
όσα μαζεύω βλέμματα,
μυστικούς θησαυρούς βλέπω
περίλαμπρα όνειρα κατέχω
τα αισθήματα όλα.
Ξεσχίζεται
της ψυχής μου το θάμπος, μαγνάδι,
ο κρυφός κόσμος στολισμός, ξυπνώ
επίπονα και πορεύομαι, ξεχνώ
ακόμα και το φόρεμά μου να πάρω,
που κρυώνω τόσο μονάχος.
Ασταθή αισθήματα, συμφέροντα,
πώς θα πορευτώ σκορπίζοντας
χαρίσματα, μειδιάματα ευχάριστα,
ευχαριστίες επίμοχθες; Βήματα
σέρνω κουρασμένα, φοβισμένα.
Σήκω, για να μη σε τσακίσουν.
Χτυπήματα, να παλέψω, κινούμαι
όπως στα όνειρα,
δίχως ωφέλεια φανερή κι αποτέλεσμα.
Τέρατα γύρω μου, επίβουλοι,
άναρθροι φόβοι.
«Δεν ξέρεις τι σού γίνεται...»
Χαμένος στον κόσμο των πραγμάτων
οι παραλογισμοί, εκστάσεις, ύποπτες στάσεις
θολώνουν τα μάτια, που ζητούν
υπέροχη την αλήθεια, η φαντασία
σε συντρίβει στο πλήθος τής συρροής
των εικόνων.

Αγώνας τού βίου.
Ω επιθυμία τής ζωής άκρατη
κι έξοχη τυράννια! Κανένας
δεν φαντάζεται την απαράμιλλη
σημασία των αισθημάτων, άυλη σύνδεση,
δάκρυα, ζητήματα οίκτου, αδιαφορία,
προμήθεια της ζωής προσπάθεια,
τούτα λέγω
κι ακούω της σιωπής τα ομιλήματα.
Κραυγές βοήθειας, μαθήματα
υπομονής, καημός τού ανθρώπου.
Τούτα δίνω και χαρές λιγοστές.
Προσπαθώ να φύγω απ' του πόνου την περιοχή,
διατάζει τραγούδια η γενναιότητα.
Φίλοι κι εχθροί, γεια χαρά!
Γεμάτη δύναμη, του βίου η νεότητα,
λίγα χρόνια κι ύστερα
σου δένει τις κινήσεις η αδυναμία.
Χαρείτε, τους πόνους μη λογαριάζετε,
τα θλιμμένα ξεγελάστε πρόσωπα,
τέλος ευχάριστο, στα θεάματα δώστε,
να μη χαλάσει των ανθρώπων το θάρρος.

Συλλέγω τη μνήμη, υπερβολή,
στην άκρη τού δρόμου, κρατώ,
φιλοδοξίες τρανές κι οδυνηρές.
Τραγουδιστής μονότονος κάποτε τυφλός
μένοντας πολύ περήφανος και μονάχος, κάθομαι.

Διαβάτες περνούν και μου ρίχνουν,
πάνω στο μαντήλι που απλώνω στο χώμα,
τετράγωνο, καθαρό, αισθημάτων νομίζματα*
αμοιβής, συνεννόησης και συμπάθειας
κοινής, το περίσσεμα.

* Σημείωση της ποιήτριας: Γράφω τη λέξη με ζ για να θυμίσω το ρήμα «νομίζω» και τη σημασία του.

Από τη συλλογή Της μοναξιάς και της έπαρσης (1951)

Ζωή Καρέλλη, Αισθηματικό

2009-03-13T02:20:00.006+02:00

Marc Chagall, The Lovers, 1913-1914

Αισθηματικό

... Η μελωδία φτηνή
κι ευχάριστη όμως η νοσταλγία
κάποιο άγχος φέρνει. Απ' το σκοτάδι
ελαφριά φτάν' η φωνή.
Όχι δα και τίποτε σπουδαία,
κάπως βραχνή, εφηβική.

Ο πόθος παιχνίδι, ευχάριστος
ο ήχος στο χόρευμα οδηγεί.

Ο άνθρωπος είναι περίεργος
με τα κομμάτια συμπτώσεων μέσα του.
Παρατηρώ την ανοιχτή μπαλκονόπορτα,
το ελαφρύ σαλεύει παραπέτασμα.
Έξω στο στιλπνό στερέωμα φέγγουν
με φως γλυκύ, τ' άστρα.

Απ' το φιλμ είναι το τραγούδι γνωστό,
αισθηματικό. Η κόρη κι ο νέος
προβάλλονται σ' επιτήδειο φίλημα.
Πόσο άλλαξαν οι γυναίκες... λησμόνησαν
ή ποτέ δεν έμαθαν το δισυπόστατο της ηδονής;

Υπάρχουν όμως αισθήματα στο βραχνό αχό,
στα χείλη του εφήβου;
Τραγουδά ίσως αμέριμνα. Μόνον εγώ
βρήκα τον πονεμένο ήχο, νοσταλγικό,
για ό,τι μένει ανεκπλήρωτο;

Από τη συλλογή Της μοναξιάς και της έπαρσης (1951)

Ζωή Καρέλλη, Μοναξιά

2009-03-06T11:59:00.003+02:00

Lord Frederic Leighton, Solitude, c. 1890
Oil on canvas. Maryhill Museum of Art

Μοναξιά

Πού θα πάμε, ψυχή, μ' όλη τούτη
την εξορία που μέσα μας φέρνουμε;
Μαζί μας κανένας κι η μοναξιά
έγινε τόσο παράξενη, που είναι ίδια
με τη συντροφιά των πολλών ανθρώπων.
Μιλάς και σωπαίνεις και τα πράγματα
μένουν αδιάλλαχτα, σα να μην υπάρχει
θέληση καμιά, να τα κυβερνήσει.
Αστειότερες, οι θλιβερές προσπάθειες,
γιατί τόση απαισιοδοξία;... Σαν το τίποτα
να μεγάλωσε, να φούσκωσε αλλόκοτα,
δείχνει ένα πρόσωπο παράφορο δίχως μορφή,
έτοιμο να σκάσει, να βγάλει απ' το νου,
όλα τα πλήθη που το κρατούν
και τώρα διασπώνται, σαν το τίποτα
να γίνετ' ένα μυρμήγκιασμα.

Α, τι αθλιότητα περιέχουν
τα μάτια τής μοναξιάς!
Φύγετε τόσο μακριά,
που ποτέ να μη συναντήσετε πια
την μονάχην εικόνα σας,
καθώς φαίνεται, σήμερα, ολόκληρη.

Από τη συλλογή Της μοναξιάς και της έπαρσης (1951)

Ζωή Καρέλλη, Άτιτλο (Ψυχή, μη λησμονείς την έπαρση...)

2009-03-02T22:02:00.004+02:00

Marc Chagall, Flying Carriage, 1913

Ψυχή, μη λησμονείς την έπαρση.
Το άσπονδο που τρέφεις,
σαν έρωτας σκληρότατος υπάρχει
και εισχωρεί ως το μεδούλι του σκελετού,
που συγκρατεί του σώματος την ύψωση.

Μη λησμονείς την έπαρση,
φαρμάκι αδυσώπητο, φάρμακο δυνατό
κρατάει την έκφραση άκαμπτη
και δυναμώνει η γνώση του χωρισμού.

Ποιος χωρισμός θα σε βαστάξει ανένδοτη
κι ακέρια; Πώς ειμπορεί
μια τέτοια να συγχωρήσει προσφορά;
Ω συμφορά, τα χέρια της αγάπης παραλύουν
και προχωρεί στο δρόμο της πορείας,
εξόριστος ο άνθρωπος.

Δίχως της συγκατάβασης τη χάρη,
στεγνών' η δύναμη την ευφορία του σώματος.
Σα θάνατος αδιέξοδος η δύναμη της έπαρσης,
σπάνιο, απαίσιο χάρισμα της μοναξιάς αγέρωχης.

Μη λησμονείς την έπαρση.
Μονάχα, όταν σου γίνει δοκιμασία, ψυχή,
θα μάθεις τη σημασία
της άκρατης, σφοδρής υπερηφάνειας
το ακόρεστο μυστικό.

Από τη συλλογή Της μοναξιάς και της έπαρσης (1951)

Ζωή Καρέλλη, Εργάτης στα εργαστήρια του χρόνου

2009-03-01T00:28:00.004+02:00

Wassily Kandinsky, Watercolor, 1913

Εργάτης στα εργαστήρια του χρόνου

Καθώς εργάζονταν το σχήμα,
εργάτης σε υαλουργείο,
κατάλαβε πολύ καλά τον έρωτα
για την ύλη,
όπου φυσούσε την πνοή του.
Κάποτε κρύσταλλο, κάποιο μαργαριτάρι,
φίλντισι, πολύτιμο ελεφαντοκόκαλο
ή οπάλι με χρώματα ομίχλης
προς το κυανό.
Όλ' αυτά ύλη, που γινόταν σχήμα,
σχήμα ερωτικό, για ό,τι υπάρχει
μέσ' στο χρόνο.

Το σχήμα, δοχείο του χρόνου,
ερωτικό τον περιέβαλε,
προσφορά στο χρόνο,
προσδοκία και δέξιμο μαζί,
αγκάλιασμα στου χρόνου τη μορφή,
το σχήμα που σχημάτιζε ειδικό,
δικής του σημασίας,
δική του φαντασία.

Όμως καθώς το σχήμα έψαυε
τελειωμένο, ύστερα, το υλικό του χέρι,
κατάλαβε του χρόνου την υλικότητα∙
καθώς το χέρι το δικό του
και το σχήμα μαζί,
και το πολύτιμο ερωτικό υλικό
γινόταν διάφανη έννοια του χρόνου.
Όλα μαζί.
Ιδίως ο εαυτός του.

Από τη συλλογή Φαντασία του χρόνου (1949)

Ζωή Καρέλλη, Αβεβαιότητα

2009-02-28T03:21:00.004+02:00

Joan Miró, Painting III, 1965

Αβεβαιότητα

Οι ώρες που περιμένουν νάρθουν
σε τούτο τον αλλοιωμένο καιρό,
η αβεβαιότητα έφτασε στο έπακρο,
έχουν δυο πρόσωπα,
το ένα πάνω στ' άλλο,
- τυράννια και καημός τής αναζήτησης,
περίεργες καταστάσεις κινούμενης ακινησίας, -
και τα δυο σπασμωδικά
όλα τούτ' αβέβαια.
Το μάθημα του βίου, έτσι
ποτέ δεν ήταν πιο πλήρες,
φανερό το αγωνιώδες ερώτημα.

*

Ο χρόνος έφυγε απ' την όψη μας.
Ο χρόνος που έμοιαζε του Απόλλωνα
κι εκείνος που ήταν αγάπη
γεμάτη αναμονή κι υπομονή πλήρη.
Έφυγε απ' την αγκαλιά μας.
απότομα έσβησε σαν ήλιος.

Δεν είναι η νύχτα.
Κατάσταση η σκοτεινή, δεν ξέρω
αν τον χαμένο καιρό κυνηγώ,
αν έξαφνα ο χρόνος με κυνηγά
εχθρός, εχθρικός∙
γρήγορα να παρέλθω ανεξήγητα.

Από τη συλλογή Φαντασία τού χρόνου (1949)

Ζωή Καρέλλη, Ενάντια στο χρόνο

2009-02-18T16:31:00.004+02:00

Γιάννης Τσαρούχης, Χωρίς τίτλο, 1936 (28,7x36,5 cm, Χαλκογραφία)
Δωρεά - Αλέξανδρος και Δωροθέα Ξύδη - 1999
Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

Ενάντια στο χρόνο

Διαλύομαι
στην έννοια του χρόνου,
προχωρώ αόριστα χάνομαι.

Στ' αόρατα του χρόνου
δάχτυλα συμφύρομαι, συντρίβομαι
κι η ζωή μου άνεμος της στιγμής,
φωνή απομένει εναγώνια,
αφανίζομαι και ζητώ
στου θανάτου το νόημα
καταφύγιο απίθανο εκεί,
να βρεθώ ακατάλυτη παρουσία.

Ουσία της δικής μου αιτίας,
παρουσία που μου ανήκεις
και με σένα παιδεύομαι,
ύπαρξη του δικού μου χρόνου
της ζωής ποιαν ονομασία να βρω,
για να φωνάξω, την αμφιβολία μου
να σκορπίσω, να υπάρχω
μέσα στον χρόνο εισέρχομαι
και βγαίνω αόρατο σχήμα.

Λαγίστε λόγια, φωνάξτε! Είμαι.
Δεν μετριέται η αλήθεια του χρόνου
που φέρνω.

Από τη συλλογή Φαντασία τού χρόνου (1949)

Ζωή Καρέλλη, Του βίου

2009-02-10T16:01:00.003+02:00

Wassily Kandinsky, Flood Improv, 1913

Του βίου

Αόρατα της ζωής μου βήματα
ανεπαίσθητα προχωρώ,
σέρνοντας ελαφριά περπατήματα
με βάρος, πατήματα ίχνη άλλα
αιματηρά στου βίου το σημείο.

Κοιτάζω σημάδια επάνω μου
πότε και πότε γύρω μου.

Πηχτή ροή ρευστότητα
πλήθος ποικίλο πλέγμα
γλοιώδες ή γλαφυρό, γεγονότα
πλοκή, τέλμα τής πλήξης
πληρωμή οι πληροφορίες
μιάσματα εικόνες
και τούτη η φοβερή
κι ανήκουστη ησυχία τής σιωπής,
που δεν μπορεί ποτέ
να χαλάσει βρίσκεται
γεμάτη φόβο και θαυμασμό.

Υπάρχω εδώ σε βυθό,
υπάρχω σ' έννοιες διάφανες και συμπαγείς.

Ο χρόνος Ωκεανός αρραγής.

Από τη συλλογή Φαντασία τού χρόνου (1949)

Ζωή Καρέλλη, Φαντασία τού εγώ

2009-02-07T00:18:00.004+02:00

Wassily Kandinsky, Composition VIΙ, 1913

Φαντασία τού εγώ

Κάποτε τα βήματα του χρόνου
παύουν και τότε η σιωπή
γίνεται, πότε φοβερή κι απαίσια
γεμάτη σκοτάδι, έννοια
πυκνή αναπότρεπτη μοίρα,
πότε ξανοίγει, φαίνεται,
φανερώνεται ουσία φωτός
άπειρη, καθαρότατη, διάφανη,
τόσο ελαφριά, ελαφρότατη,
που δεν μπορείς
ούτ' αυτού να σταθείς
καθώς φέγγεις, φέγγεσαι
έξαφνα οξύτατα,
καίεσαι από φως,
τη στιγμή τής ησυχία,
της παύσης τού χρόνου
κι η φεγγερή σιωπή περιμένει,
στέκεται ο χρόνος και περιμένει,
για να εξαφανιστείς.

*

Ακίνητος σ' όλα τα βλέμματα
είμαι δίχως κίνηση εκτελώ
πλήθος κινήσεις αισθάνομαι
την κίνηση πάσα
ηδονή
του χρόνου είσαι η φοβερή
αρχή εκεί συναντάται
η στέρηση και το πλήθος μεγάλο
έννοια διάρκειας ο χρόνος
διαρκεί ακατάβλητος αμετάβλητος
εκεί όπου αρκούμαι, διαρκούμε
εκεί ανευρίσκομαι, βρίσκομαι
ξανά και βλέπω
μέσ' απ' το χώρο τού χρόνου,
το χρόνο τού σώματος σώμα.

Από τη συλλογή Φαντασία τού χρόνου (1949)

Ζωή Καρέλλη, Πιο πολύ

2009-02-04T23:17:00.004+02:00

Wassily Kandinsky, Improvisation 28, 1912

Πιο πολύ

Με πνίγουν οι ώρες τής ζωής.
- Ποια ζητώ απίθανη, άγνωστη ελευθερία; -
Πύλες στενές για ό,τι θέλω
μ' εμποδίζουν ώρες κλειστές.
Επιθυμώ παράφορα,
νομίζω πως θα βρεθώ
έξω απ' αυτές, όταν τόσο πολύ
με την ορμή έχω ζητήσει
και πάθος αλγεινό δοκίμασα
μέσα στις ώρες τής ζωής μου.

Αισθάνομαι τη φυλακή,
αυτές που με φυλάγουν
δίχως τη δύναμη να φύγω,

μ' όλο τον έρωτα, περιπαθή,
προς τον χρόνο.

Από τη συλλογή Φαντασία τού χρόνου (1949)

Ζωή Καρέλλη, Ώρες

2009-01-30T01:28:00.004+02:00

Marc Chagall, Song of Songs III, 1960

Ώρες

Ώρες, φευγαλέα μουσική τής ζωής,
κύκλοι κι ευθείες κάποτε
ωραιότατα βήματα
του ανθρώπινου καιρού.

Γλιστράτε πολύ αλαφρυές,
πάνω στις απλωμένες
παλάμες τού σώματός μου,
κρυστάλλινες, ακατάπαυστες
της ροής σταγόνες διάφανες.
Ώρες τής ζωής,
βλέπω την έξοχη συνοδεία σας,
θαμπωμένος αισθάνομαι
το πέρασμα να με διαπερνά
της διάρκειας το νόημα
του χρόνου γίνεται τραγούδι,
ύμνος, λόγια προσευχής,
οδηγεί στην περιοχή
τής μυστικής ύπαρξης.

Από τη συλλογή Φαντασία τού χρόνου (1949)

Ζωή Καρέλλη, Στο χρόνο

2009-01-29T04:53:00.007+02:00

Wassily Kandinsky, Composition VI, 1913

Στο χρόνο

Η αλλαγή δεν ήρθε να μου προσφέρει
την αλλαγή. Τι είναι μήπως
η αλλαγή και τι μπορεί ν' αλλάξει,
απαλλαγή καμιά δεν θα υπάρξει
του εαυτού μας το τέλμα
μας κρατάει καλά. Αυτό είναι
και το τέρμα.

Η αρχή ωστόσο είναι
μόνο κάποια συναλλαγή.

Από τη συλλογή Φαντασία τού χρόνου (1949)

Ζωή Καρέλλη, Περιμένοντας

2009-01-25T02:26:00.007+02:00

Henri Matisse, Open Window, 1905

Περιμένοντας

Μπρος στο παράθυρο
τα δέντρα τα πυκνά, τα πυκνόφυλλα,
τα λουλούδια, τα χρώματα.
Πάλιν εδώ στέκομαι στο παράθυρο μπρος
του έξω κόσμου.
Πόσες φορές περιμένοντας,
θυμούμαι τις εποχές.
Αλλόκοτος ο χώρος τής μνήμης,
δίχως αναλογίες, ακατάστατος.
Ορισμένα πράγματα μακρινά
είναι πολύ κοντά, έξαφνα.
Απορώ, καθώς οι μέρες έφυγαν
κι ο καιρός, καθώς εγώ φεύγω.
Γιατί με καραδοκεί πάλι ανεξήγητη,
αναμονή, με καραδοκεί παραμονή
ανεξήγητη τώρα υπομονή;

- Να, περιμένεις,
κι η αναμονή, με μιας η παραμονή,
υπομονή διαλύονται, όπως στα παραμύθια.
Μα δεν βγαίνουν από τούτες τις έγνοιες
νεράιδες περίκαλλες, οι έγνοιες δε γίνονται
με δώρα χρυσοπόρφυρα κι αστραφτερά.

Να ιδώ τουλάχιστον τα πράγματα
υπάρχοντα μέσα στο χρόνο.
Αν είναι δυνατόν!...
«Εκεί που καθόμουν και συλλογιόμουν
και πολύ δυσκολευόμουν»...

Πύρινος πόθος, αδιαφορία,
η φαντασία μας μένει εαυτή,
στο δικό μας που μένει καιρό,
στο χρόνο που μας περίμενε,
στο χρόνο που περιμέναμε
ποιον ερχομό;
Το ερχόμενο
πυκνό του χρόνου ατίθασο νόημα;

Από τη συλλογή Φαντασία του χρόνου (1949)

Ζωή Καρέλλη, Σε ταξίδι

2009-01-24T02:44:00.007+02:00

Marc Chagall, Above the Town, 1914-1918

Σε ταξίδι

Εδώ τότε φανταστικά είχα έρθει.
Επιθυμούσα το πλούσιο ταξίδι.
Το επιθυμούσα πολύ,
περίεργο δε με συγκινεί τώρα.
Εκεί, με την επιθυμία έμεινε
η κίνηση επιθυμητή. Τότε και τώρα...
Πώς ν' ανταμώσω τα χρόνια;
Μου φαίνεται δίχως όνειρο να κοιμούμαι,
κινούμαι ασήμαντα.
Εκείνο της επιθυμίας
μ' εμποδίζει το πριν που έσβησε.
Δε θέλω να πω, κάπως βαριέμαι.
Όταν είναι νέος φεύγει κανείς,
μπορεί να φύγει απομένοντας.
- Εδώ να ευχαριστηθώ.
Με πειράζει, που ανησυχώ ακόμα.
Δεν ησυχάζει το πριν,
σαν να ξύπνησα στο πριν έξαφνα
θυμήθηκα, πόσο είχα φτάσει εδώ
με φαντασιόπληχτες επιθυμίες
της νεότητας αίσθηση.
Στο μεταξύ υπάρχει χρόνος που πέθανε.
Τώρα κάποιος πρέπει να πει:
«μα τι ωραίο ταξίδι...»
Ξέχασα να πάρω το φιλμ.
Η ματαιοδοξία δεν είναι κενή,
σημασία της μάταιας των ανθρώπων δόξας.
Κεντρίζεσαι για να βεβαιωθείς,
πως υπάρχεις στους άλλους ανάμεσα,
σ' έναν καιρό απαράλλαχτο,
όπως στις φωτογραφίες τής συλλογής
απ' το ταξίδι τής ζωής.

Από τη συλλογή Φαντασία τού χρόνου (1949)

Ζωή Καρέλλη, Αναμνήσεις

2009-01-22T04:27:00.008+02:00

Salvador Dali, The Persistence of Memory, 1931

Αναμνήσεις

Ημέρες...
ή μάλλον ώρες της ζωής μου
δεμένες με βάρος, ξανάρχονται
εμπρός μου, γύρω μου δε φεύγουν.

Φαντάσματα του χρόνου,
του εκείνου δικού μου καιρού,
ανήσυχες ψυχές από στιγμές
που μείναν ανάρμοστα οδυνηρές,
δίχως απάντηση, στο γιατί της οδύνης.

Ώρες δίχως εγκαρτέρηση κι υπομονή,
δίχως παραδοχή, δεν λησμονούνται
τούτες οι πληγές που ανοιχτές μένουν
στο σώμα του χρόνου εκεί,
εκείνου που αγάπησα παράφορα,
οι αναμνήσεις επιμένουν επίπονες.

Από τη συλλογή Φαντασία τού χρόνου (1949)

Ζωή Καρέλλη, Εντυπώσεις

2009-01-22T04:13:00.008+02:00

Marc Chagall, Self-portrait with Seven Fingers, 1913

Εντυπώσεις

Οι εντυπώσεις είναι δάχτυλα,
πότε φιλντισένια, πότε πιο ρόδινα
ελαφριά πάνω στο μέτωπο,
στους κρόταφους, εκεί,
στις ρίζες των μαλλιών ηδονή
στα ευαίσθητα βλέφαρα.
Κι είναι βάρβαρα χέρια,
πλατιά ή μυτερά
που σκεπάζουν το πρόσωπο
απότομα ή το ξεσκίζουν.
Όμως για να εισχωρήσουν στο κλειστό μυστικό του σώματος,
εκεί ν' αποτεθούν και να χωρέσουν
στη γυμνή ψυχή, πρέπει να περιμένουμε
ίσως πολύ για την ανάμνηση.
Τότε, το αποτέλεσμα φαίνεται
κι ας έχουμε εμείς ξεχάσει
την εντύπωση, γίνεται διαφορετική
αποδίνεται απ' την ψυχή μας
απροσδόκητο, το σχέδιο,
της φυλαγμένης απάντησης.

Από τη συλλογή Φαντασία τού χρόνου (1949)

Ζωή Καρέλλη, Αίσθημα (23ο & 24ο)

2009-01-22T03:56:00.008+02:00

Wassily Kandinsky, Fixed Flight, 1932

[Από την ενότητα Αίσθημα]

Τούτων των ημερών

23ο
Ακούω την κραυγή
απ' τις μέρες, που βιάζονται,
αυτόν τον καιρό τής ζωής μου
κι ακούω παράπονο και κλάμα,
γιατί ο καιρός τούτος
πολύ βιάζει τις μέρες,
όταν θέλουν ακόμα
να μείνουν ήσυχες κι αγνές
κι εκείνος τις μεταχειρίζεται
βίαια, για να φύγουν,
απότομος είναι, εκείνες
για να φύγουν απότομα.

24ο
Με περικύκλωσαν οι μέρες διαφορετικών καιρών,
δίχως αρχή και τέλος,
δεν ξέρω, πού να βγω.
Έτσι αγωνίζομαι με βλέμμα ανήσυχο
τα πρόσωπά τους να γνωρίσω,
πού ανήκουν.
Αυτά γελούν
αμφίβολα και βιάζονται γύρω μου,
δίχως να σταματήσουν κάπως
ξανάρχονται κι έξαφνα
σταματούν μπροστά μου παράλογα
και τόσο μεγαλώνουν,
που γίνονται αλλόκοτα, αγνώριστα,
μου κλείνουν την προοπτική τού χρόνου
με την ασυμμετρία που αποχτούν.

Έτσι περνούν οι μέρες μου.
Κάποτε ακούω που τις φωνάζει
ο χρόνος,
σχεδόν βάρβαρα, ν' αποτραβηχτούν
από πάνω μου.

Από τη συλλογή Φαντασία τού χρόνου (1949)

Ζωή Καρέλλη, Αίσθημα (11ο - 14ο)

2009-01-18T02:55:00.008+02:00

Pierre Renoir, View from Sacre-Coeur, 1896

[Από την ενότητα Αίσθημα]

11ο
Πότε ήταν που γελούσαμε,
έχοντας αγκαλιά τις έμορφες
μέρες που έφυγαν;
Δε μας έβλεπαν
που θέλαμε να μιλήσουμε κιόλας
πως ήμασταν φοβισμένοι,
αισθανόμασταν δισταχτικοί.
Γρήγορα, γρήγορα βήματα σηκώνονται,
ακούμε, φέρνονται φεύγουν
κι εμείς ζητούμε να μείνουμε.
Κάποτε, άλλες είδαν
τα λυπημένα μας πρόσωπα
κι έφυγαν κι αυτές από πλάι μας,
διαρκώς τις ακούμε,
σαν τη ροή του νερού.
Φανταστήκαμε πως εμείς τρέχουμε
μαζί τους, όταν μένουμε,
ώσπου θα τις χάσουμε όλες
τις μετρημένες μέρες μας
κι απομένοντας δίχως συντροφιά,
θα σβήσουμε.

12ο
Οι μέρες του χρόνου υποταχτικές,
οι ώρες αδελφές τους μικρές,
συμπονετικές, κάποτε φοβισμένες,
ζητούν όμως, αυτές, να μας παρασύρουν
προς το χαίνον τέλος.
Αδιόρατα.

13ο
Λουλούδι ολόκληρο η έννοια
του καιρού η έμορφη μέρα.

Η συνοδειά μπήκε απ' τις ώρες,
σαν λουλούδια, απ' την όψη
του παραθυριού τού κήπου,
τριαντάφυλλα, με φύλλα πολλά,
στιγμές, με χίλια χρώματα
πορφυρά κι απαράλλαχτα, καθώς
άλλα χρωματίζονται απαλά,
τ' απαλά περίφημα χρώματα,
κι απολείποντας σβήνουν.

Ώρες τής ζωής,
συλλογίζομαι καθώς της δικής μου
ζωής οι ώρες περνούν,
περιμένω.

14ο
Μην απορίχνετε σαν άνθη ασήμαντα
τις περίφημες ώρες τής ζωής.
Κρατήστε πολύτιμη τη στιγμή
μπροστά σας να μεγαλώσει,
να πληθαίνει σαν όνειρο μέσ' στην ψυχή.
Είναι του χρόνου απουσία
να μη ζει ο άνθρωπος
την πάσαν ευτυχίαν τής ύπαρξης.

Ο χρόνος, σχήμα τραγικό,
όμως οι ώρες κι οι μέρες
τον γλυκαίνουν.
Καθίστε
αναπασχόλητοι, αμέριμνοι,
- κάποτε, - να τις δείτε,
πώς προσέρχονται ήσυχες,
οι μέρες, οι ώρες,
με δώρα στα χέρια,
φως, όψες ποικίλες χαίρονται
και χαρίζονται.
Καθίστε ήσυχοι, δίχως
τυράννια, - αν είναι δυνατόν -
δίχως τίποτα να ζητάτε - κάποτε -
τότε θ' ακούσετε το εξαίσιο
τραγούδι τής ζωής, που κυλά
εφήμερη, διάφανη - τότε.
Μη φοβηθείτε, μην τη θολώσετε
με κίνηση καμιά. Κρατάει το θάμβος
της ψυχής η ακινησία.
Η κίνηση καθάρια διαλύεται
και μένει δίχως βάρος,
όπως η ψυχή μας, - τότε -
ας την ακούσουμε,
στον χρόνο, πώς συν βαίνει.

Από τη συλλογή Φαντασία τού χρόνου (1949)

Ζωή Καρέλλη, Ημέρες και ώρες (1ο - 4ο)

2009-01-16T07:28:00.006+02:00

Joan Miró, Constellation: The Morning Star, 1940

[Από την ενότητα Αισθήσεις]

Ημέρες και ώρες

1ο
Αγαπώ τις μέρες
σώματα χαραυγής,
μαλλιά ολόχρυσα
μεσημεριάτικου ήλιου,
οι ουρανοί γελούν στα μάτια τους,
έχουν φωτεινά πρόσωπα,
αγκαλιές φως, αχτίδες.

Εσπέρα με τα ιώδη βλέφαρα,
με τα σιωπηλά ήσυχα βήματα.
Τα μαλλιά της είναι σκιερά,
μελιχρό το συντέφινο πρόσωπο,
το φόρεμά της σβήνει βαθμηδόν
των χρωμάτων τούς ήχους.
Η νύχτα έρχεται, βαστά
μιαν ατέλειωτη μυστική μελωδία,
γεμάτη άστρα.

2ο
Ώρες καλές και πρόθυμες,
ελαφρά πρόσωπα χαριτωμένα,
ευχάριστα, ανεπαίσθητα
σάς φέρνει πνοή του χρόνου σάς παίρνει,
φαντασίες ατυράννιστες,
που δεν έχουν καημούς,
μόνο χαμόγελα έχουν επιείκειας
τα πρόσωπά σας που ανήκουν
στο φως, της ήμερης
του καλοκαιριού ημέρας.

3ο
Απ' τ' ανοιχτό παράθυρο,
φως, μπήκε η ώρα η πρωινή,
το καλοκαίρι, λαμποκοπούσε από νιάτα.
Γέλασε χαρούμενα σχεδόν
τραγούδησε τα βήματά της
ελαφριά πάτησε, προχώρησε
ήσυχα, κρατώντας αχτίδες
τ' άνθινα δάχτυλα, για να μαζέψει
αυτή, σε φούχτες ύστερα τον χρόνο,
που θα γίνονταν δικός της, πολύτιμος.

4ο
Ώρες ποικίλες, φανταχτερές
αλλαγές φανταστικές, φωνές διαφορετικές,
πάνω στο ίδιο μου το πρόσωπο
πνοές δυνατές κι ύστερα ήσυχες.
Αισθάνομαι, δέχομαι, καθώς
έρχεστε, παρέρχεστε, ώρες
γύρω μου περιέρχεστε, στέκεστε,
αγαπημένες, επιπόλαιες κι ασύγκριτες,
μονότονες και μοναδικές, περαστικές
κι ανεξάλειπτες πάνω στο σώμα μου.

Από τη συλλογή Φαντασία τού χρόνου (1949)

Ζωή Καρέλλη, Παράτονο

2009-01-15T01:50:00.005+02:00

Wassily Kandinsky, Succession, 1935

Παράτονο

Ένα όνομα χρειάζεται στη λύση
του θανάτου συμφωνία.
Η ανησυχία να λησμονηθεί
από τη φαντασία των ανθρώπων.

Ύστερ' απ' όλα, μπορείς
να μη σκεφτείς και τίποτα
σαν έρθ' η ώρα η μοναδική.
Μόνο σαν αγαπάς, γεννιέται
ο άπειρος κόσμος της φαντασίας,
δεν μένεις μοναχός,
μη θέλοντας κανέναν μοναχόν ν' αφήσεις.

Μήπως χρειάζεται και ν' αγαπάς
όμως, όταν πεθαίνεις;
Αυτού είναι η στάση τής δοκιμασίας.

Από τη συλλογή Η εποχή τού θανάτου (1948)

Ζωή Καρέλλη, Φιλοσοφία

2009-01-14T01:31:00.006+02:00

Pieter Bruegel the Elder, The Triumph of Death, c. 1562

Oil on panel. Museo del Prado, Madrid, Spain.

Φιλοσοφία

Τότε σταμάτησε σχεδόν η ζωή μας,
που με βία τη σπρώχναμε,
όλο για να προφτάσουμε, λέγαμε,
τότε σιωπήσαμε σχεδόν
συναντήσαμε γαλήνια τους πολλούς νεκρούς,
τους αναγνωρίσαμε δίχως φόβο κανένα,
μας συνέδεσε λαμπρός χαιρετισμός,
μας έφερε κοντά τους.
Τότε πιστέψαμε στη γνώση μας,
δεχτήκαμε τη ζωή,
δεχτήκαμε και το θάνατο.
Τότε είχαμε τους αιώνιους νεκρούς
όρθιους μέσα μας.
Κλείσαμε το υλικό φως, πολύτιμο,
μέσα στα μυστικά σπλάχνα μας.
Ύστερα, πέρασε η φανταστική στιγμή.

Από τη συλλογή Η εποχή τού θανάτου (1948)

Ζωή Καρέλλη, Μάιος του 1941

2009-01-13T03:07:00.005+02:00

Wassily Kandinsky, Colorful Life, 1907

Tempera on canvas. 130 x 162.5 cm. Städtische Galerie im Lenbachhaus, Munich, Germany.

Μάιος του 1941

Στην μεγάλη ανάγκη τον δεχόμαστε,
ο θάνατος, ευκαιρία απόδρασης, καταφύγιο.
Να ζήσουμε θέλουμε, όμως επιθυμούμε
να γνωρίσουμε πώς να ζήσουμε τη ζωή,
πιο έμορφη, την πιο δυνατή.

Γιατί δεν χωρούμε στη μεγάλη της δύναμη,
στην πλατιάν ομορφιά, δεν κοιτάζουμε
τη δύναμη, την αψιάν εμορφιά,
γνωρίζουμε το πρόσωπό μας, άσχημο,
τη μονάχη καρδιά μας φτωχιά;
Πλέγμα μάς συνδέει σφιχτά,
τι θα καταστρέψουμε; Ζητώντας τη λευτεριά
χτυπούμε τα έμορφα μέλη απ' το σώμα μας,
τα δικά μας και των άλλων,
που είναι ίδιοι με μάς.

Ως πότε θα χτυπούμε
ως πότε θα μας χτυπούν;
Δε θα μας πουν οι δυνάμεις μας,
πως πρέπει να σωθούν,
να τελειώσουν οι άγριες κραυγές,
ν' ακούσουμε πώς μιλούν,
να μιλήσουν οι άνθρωποι, να συγχωρέσουν.

Από τη συλλογή Η εποχή τού θανάτου (1938)

Ζωή Καρέλλη, Θεσσαλονίκη 904 μ.Χ.

2009-01-13T01:51:00.006+02:00

Κλειώ Νάτση, Θεσσαλονίκη, μεταξοτυπία, 63Χ49 εκ.
Δήμος Θεσσαλονίκης - από το αρχείο του Βαφοπούλειου Πνευματικού Κέντρου

Θεσσαλονίκη 904 μ.Χ.

Μαζευτείτε άνθρωποι,
κάτοικοι της πολιτείας τούτης,
συναθροιστείτε όλοι μαζύ,
πνοή θανάτου περνά από πάνω της.
Άγγελοι συντριβής φαίνονται,
αιτίες καταστροφής έρχονται,
πλήγματα ακούονται φοβερά,
όνειρα φτάνουν φριχτά.

Βάρβαροι, πειρατές, εχθροί,
οι πιο κακοί πλησιάζον
στην αγαπητή πόλη.
Μαζευτείτε χριστιανοί,
όλοι μαζύ, σε βοήν ικεσίας,
σε παράκληση απελπισίας,
χωρέστε όλοι μαζύ στης εκκλησίας
την πλούσια περιοχή, τη σπουδαία,
στου αγίου την προσευχή, την προσφυγή,
τρέξετε να προφτάσετε, πριν έρθουν οι χείριστοι.

Παρακαλέστε της πόλης μας τον προστάτη,
φωνάξτε το φόβο σας και την ελπίδα
που σ' αυτόν έχετε και πάντα κρατάτε.
Μαζευτείτε κάτοικοι της πόλης Θεσσαλονίκης,
ζητείστε και πάλι το θαύμα, καταφύγιο,
έλεος να φανεί ο αρχηγός να σας δείξει
τον δρόμο στρατηγός ο ανίκητος,
άγγελος του καλού, άγιος.
Για βοήθεια βοείστε υπέροχη
πέρ' από κάθε ανθρώπου
προσπάθεια και γνώμη κι' αντίληψη.
Ν' αφανιστούν οι εχθροί, να σκορπιστούν!

Πιστεύουμε, πιστεύουμε!

Ω πόσος ο πόνος κι' η απελπισία
για τον κίνδυνο. Αντοχή
κάνε τα «σέμνωμα της πόλης σου
καύχημα, ο υπέρλαμπρος στέφανος».
Δείξε δόξα στη δυστυχία μας.
Απόδειξη είσαι της δύναμης
που σ' ανέδειξε πιο δυνατόν,
απ' όλους τους κατακτητές, πάντοτε.

«Καταλάμβανον τον πανευπρεπέστατον οίκον
του πανενδόξου μάρτυρος Δημητρίου
και θρηνώδεις χορούς συνιστάμενοι επεβόων
τω μάρτυρι, προστάτην αυτοίς γενέσθαι».

Από τη συλλογή Η εποχή τού θανάτου (1948)

Ζωή Καρέλλη, Ενατένιση

2009-01-12T03:30:00.007+02:00

Vincent van Gogh, Starry Night, 1889

Ενατένιση

Όνειρο θείο μάς περιμένει ο θάνατος
μας δίνει τη δύναμη της αιωνιότητας.
Όταν ζούμε ακόμα την εφήμερη ζωή
της γοητείας δεν μπορούμε να τη γνωρίσουμε,
αν γευτούμε στα χείλη
το ασύλληπτο φίλημα του θανάτου
το νόημα και της ζωής.

Γυναίκα ωραιότατη, γόνιμη η ζωή,
την κρατά στην αγκάλη του
ο θάνατος, το πνεύμα τής βεβαιότητας.

Ζούμε κι αν ζήσουμε,
για να πεθάνουμε είν' η ζωή,
να την γνωρίσουμε πρέπει για να πεθάνουμε.

Το άπειρο μυστήριο στολίζει
την ηλιόχαρη ζωή και την βαστά,
όπως το στερέωμα σκοτεινό δείχνει
το θαύμα τού έναστρου κόσμου.

Από τη συλλογή Η εποχή τού θανάτου (1948)