Στέφανος Κορκολής & Παρασκευάς Καρασούλος, Παλίρροια (με τη Δήμητρα Γαλάνη)
Παλίρροια
Ανεπαίσθητα ήσυχα μυστικά,
δύναμη αγνώριστη ξεκινά,
φαίνεται ακίνητη, όμως ασύλληπτα προχωρεί
κι είναι η μαγική δύναμή της αυτή
έρωτας άγνωστος και μαζί φόβος, μέσα μου,
καθώς, σαν επάνω μου, προχωρεί.
Προβαίνει, ανεβαίνει αβάσταχτα,
όπως η σιωπή προχωρεί,
όπως η μοίρα μας σπρωχμένη
από αμετάκλητη δύναμη.
Εσπέρα είναι συνήθως
κι η βραδινή καλλονή σου απερίγραπτη,
πρασινωπή και φαιή, σκοτεινή,
η βαθιά ύπαρξή σου υελώδης
και συμπαγής μαζί.
Σε φοβούμαι
απέραντη θάλασσα, πλατιά,
απειράριθμη με τα πολλά κύματα
μικρά και μαβιά,
πυρόχρυση
στα δειλινά, κάποτε, πορφυρή,
θάλασσα πυκνή.
Προχωρείς ολόκληρη,
βαθιά κι απλωμένη, πώς προχωρείς!
Κι η στεριά σε περιμένει φρίσσουσα,
συγκινημένη. Περιμένει απάνω της να 'ρθεις,
ν' απλωθείς, πηγαίνεις σ' αυτήν
βαριά και δυνατή αγαπημένη.
Σ' αισθάνομαι καθώς προχωρείς,
αισθάνομαι να προχωρείς
και μου παίρνεις τα πόδια,
συστρεφομένη και μαζί σταθερή.
Την πηχτή, ροϊκή αισθάνομαι δύναμή σου
και μου δίνει τη δική σου ζωή,
καθώς της υγρότητάς σου η άνοδος
φανταστικά με παίρνει, απ' τη γη μ' αφαιρεί.
Σε συνοδεύουν πορευομένην
ανεξέλεγκτοι ψίθυροι.
Προβάλλει εσπερινή, στιλπνή,
χιονώδης, χρυσίζουσα η Σελήνη.
Από τη συλλογή Το πλοίο (1955)
Παλίρροια
Ανεπαίσθητα ήσυχα μυστικά,
δύναμη αγνώριστη ξεκινά,
φαίνεται ακίνητη, όμως ασύλληπτα προχωρεί
κι είναι η μαγική δύναμή της αυτή
έρωτας άγνωστος και μαζί φόβος, μέσα μου,
καθώς, σαν επάνω μου, προχωρεί.
Προβαίνει, ανεβαίνει αβάσταχτα,
όπως η σιωπή προχωρεί,
όπως η μοίρα μας σπρωχμένη
από αμετάκλητη δύναμη.
Εσπέρα είναι συνήθως
κι η βραδινή καλλονή σου απερίγραπτη,
πρασινωπή και φαιή, σκοτεινή,
η βαθιά ύπαρξή σου υελώδης
και συμπαγής μαζί.
Σε φοβούμαι
απέραντη θάλασσα, πλατιά,
απειράριθμη με τα πολλά κύματα
μικρά και μαβιά,
πυρόχρυση
στα δειλινά, κάποτε, πορφυρή,
θάλασσα πυκνή.
Προχωρείς ολόκληρη,
βαθιά κι απλωμένη, πώς προχωρείς!
Κι η στεριά σε περιμένει φρίσσουσα,
συγκινημένη. Περιμένει απάνω της να 'ρθεις,
ν' απλωθείς, πηγαίνεις σ' αυτήν
βαριά και δυνατή αγαπημένη.
Σ' αισθάνομαι καθώς προχωρείς,
αισθάνομαι να προχωρείς
και μου παίρνεις τα πόδια,
συστρεφομένη και μαζί σταθερή.
Την πηχτή, ροϊκή αισθάνομαι δύναμή σου
και μου δίνει τη δική σου ζωή,
καθώς της υγρότητάς σου η άνοδος
φανταστικά με παίρνει, απ' τη γη μ' αφαιρεί.
Σε συνοδεύουν πορευομένην
ανεξέλεγκτοι ψίθυροι.
Προβάλλει εσπερινή, στιλπνή,
χιονώδης, χρυσίζουσα η Σελήνη.
Από τη συλλογή Το πλοίο (1955)
-small.jpg)
9 comments:
Θα μπορούσε να είναι εξαιρετικό ποίημα. Είναι όμως αδούλευτο. Υπάρχουν περιττοί στίχοι, μετοχές της αρχαίας που εξέχουν σαν αγκίδες στο σώμα της γλώσσας που χρησιμοποιεί. Είναι αποτ τις περιπτώσεις που ο ποιητής είτε δεν αφήνει να ωριμάσει το ποίημα μέσα του και να το βγάλει αλλά βιάζεται να το γράψει είτε αφού βιάζεται δεν το επεξεργάζεται εκ των υστέρων επαρκώς.
Ή έχει ρίξει μεγαλύτερο βάρος σε άλλα ποιήματα της συλλογής. Ή γιατί τόσο μπόρεσε και τόσο έκανε εκείνη την εποχή. Δεν ούτε κακό ούτε υπολήψιμο.
Αν σ' αυτή την κλάση ποιητή είχαμε 35-40 εξίσου καλά ποιήματα σε κάθε συλλογή, τότε θα μιλάγαμε για θαύμα της φύσης. :-)
Ωστόσο, έχει ένα σκεπτικό σε όλη τη συλλογή η Καρέλλη. Ασχολείται διαρκώς με τη θάλασσα και τη σελήνη και όσα επηρεάζουν (ή επηρεάζονται) βρίσκοντας έτσι την αφορμή να μιλήσει για την ανθρώπινη ψυχή.
Είναι δύσκολη η αποσπασματική παρουσίαση του έργου οποιουδήποτε δημιουργού, Φαίδωνα, και έτσι προτιμώ να δημοσιεύω και ποιήματα που ίσως υστερούν προκειμένου να έχει την πληρέστερη δυνατή εικόνα ο αναγνώστης που δεν ξέρει ακόμα καλά το λογοτέχνη. Και, αν θες, θεωρώ εντιμότερο από μέρους μου να παρουσιάζω τους λογοτέχνες έτσι ώστε να είναι εμφανείς τόσο οι πολύ καλές στιγμές τους όσο και οι αδυναμίες τους.
Χαίρομαι που βρήκα έναν αναγνώστη και φίλο που λέει τα πράγματα με τ' όνομά τους και δεν βγάζει συνεχώς άναρθες κραυγούλες εν είδει επιφωνημάτων άμετρου θαυμασμού ό,τι κι αν διαβάσει. Βλέπεις, το διαδίκτυο εν Ελλάδι είναι έτσι κι αλλιώς καινούριο κοσκινάκι, αλλά ότι η ποίηση θα είχε τόσο σουξέ στις γειτονιές του δεν το περίμενα. Καθημερινά, λοιπόν, ακούω αυτές τις κραυγούλες και αναρωτιέμαι που ήταν κρυμμένοι τόσα χρόνια όλοι τούτοι οι αναγνώστες της ποίησης και γιατί οι ποιητικές συλλογές παραμένουν σκονισμένες στα ελάχιστα και άκρως ταπεινά ράφια βιβλιοπωλείων ή οδεύουν τάχιστα (σε μια τριετία το πολύ) για ανακύκλωση. Λες να είναι διαδικτυακή μόδα που γρήγορα θα περάσει;
Πάντως, όταν έχουμε να κάνουμε με τους παλαιούς συγγραφείς του βεληνεκούς μιας Καρέλλη, συνιστώ πάντα να είμαστε φειδωλοί στα συνεχή επιφωνήματα γιατί κάθε βιβλίο τους κρύβει και ορισμένα πολύτιμα γραπτά για τα οποία δεν θα βρούμε λόγια να μιλήσουμε αν έχουμε εξαντλήσει τους επαίνους στα προηγούμενα υποδεέστερα.
Εννοείται ότι συμφωνώ απόλυτα μαζί σου σε όλες τις επισημάνσεις που μόλις έκανες.
Καλό μας ξημέρωμα!
Καλά κάνεις και βαζεις όλων των επιπέδων τα ποιήματα. Αυτό είναι και τίμιο και σωστό.
Για τα 35-40 ποιήματα που λες ότι θα είναι θαύμα αν είναι καλά, θα σου πω κάτι:
Ο Ρίτσος είναι σπουδαίος ποιητής για το 5-8% του συνολικού έργου του. Υπήρξε ο πιο φλύαρος ποιητής. Είναι όμως μεγάλος για το ποσοστό που ανέφερα και είναι Θείο!
Ακόμα και για ένα στίχο μπορεί να μείνει ένας ποιητής στη διαχρονία.
Όσο για τίς απόψεις μου, μη ξεχνάς ότι κι εγώ είμαι ποιητής.
Όσο για την ποίηση θα παραμένει πάντα η βασίλισσα των τεχνών με τους ελάχιστους να την προσεγγίζουν
Και πάλι συμφωνούμε.
Δεν ξεχνώ ότι είσαι ποιητής και γι' αυτό είπα ότι μου αρέσει που λες τα πράγματα με τ' όνομά τους. Δεν είναι πολύ συνηθισμένο αυτό. Επίτρεψέ μου να πω ότι συνήθως ο ένας βλογάει τον άλλο στη λογοτεχνία, όπως και παντού αλλού. :-)
Έτσι είναι όπως λες: Ο ένας βλογάει τον άλλον και προσθέτω:
Και μετά από πίσω του τον...θάβει!
Έτσι κι ο κόσμος της λογοτεχνίας είναι απλά φρικαλέος.
Ρίξε αν θέλεις μια ματιά στο Μπλογκ μου: "Η ΑΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΩΝ ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝ" είναι κάτω από την τωρινή ανάρτηση.
Μα, ναι. Παρακολούθησα όλη τη συζήτηση για την αφωνία των πνευματικών δημιουργών. Ήρθαν ειδοποιήσεις για όλα τα επόμενα μηνύματα ύστερα από τη δική μου παρέμβαση.
Και παρέλειψα ν' αναφέρω το θάψιμο. Καλά έκανες και το είπες εσύ για να μη θεωρούμαι μόνο εγώ κακιά. :-)
Όντως διακρίνω μία ελαφρότητα και προχειρότητα, οι εικόνες δεν υπερβάλλουν στο σημείο που η συγκίνηση μπορεί να δημιουργήσει κάτι σημαντικό, μένεις με μια αίσθηση ανολοκλήρωτων σκέψεων και η γλώσσα παραπαίει. Την Καρέλλη την γνώρισα από σένα Βίκυ και υπάρχουν πολλά ποιήματά της που μου αρέσουν σε άλλα όμως η συγκίνηση που προκαλεί είναι άνιση. Θα συμφωνήσω με τον ΦΑΙΔΩΝ ΘΕΟΦΙΛΟΥ και για τον Ρίτσο (να μην ξεχνάμε επι τη ευκαιρία και το ποιήμα του με τα "Τανκς που όμορφα Χορέυουν") αλλά και για άλλους επώνυμους ποιητές που ενώ τα πρώτα τους ποιήματα είναι φτωχότερα ή περνούν μια περίοδο μη έμπνευσης χαρακτηρίζονται από τους κριτικούς όλα αριστουργήματα. Νομίζω πως χρειάζεται μία απόσταση με προσοχή για να μην αδικήσουμε και κανέναν.
Καλό μεσημέρι.
Σωστά είναι όσα λες, Κώστα. Αλλά, ξέρεις τι συμβαίνει με την Καρέλλη; Καταπιάνεται με πολύ σοβαρά θέματα, πρωτίστως δηλαδή με την ανθρώπινη ψυχή, προσπαθώντας να δώσει ποίηση οικουμενική μέσα από τις σκέψεις και τα συναισθήματά της, κι αυτό είναι πολύ δύσκολο. Όπως βλέπεις, οι συλλογές της δεν έχουν βιωματικά ποιήματα με την πλήρη σημασία του όρου. Τα μοναδικά ποιήματα διαφορετικής θεματολογίας είναι για ιστορικά γεγονότα ή πρόσωπα κι αυτά πάλι είναι λίγα.
Μετά μην ξεχνάμε ότι η Καρέλλη τελειώνει με τις οικογενειακές της υποχρεώσεις, ουσιαστικά το μεγάλωμα των παιδιών της, και μετά εμφανίζεται στην ποίηση. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν μέσα της συσσωρευμένα συναισθήματα και σκέψεις ατέλειωτες που ζητούν απεγνωσμένα διέξοδο. Οι συλλογές που βγάζει είναι μεγάλες για να χωρέσουν όσα την πνίγουν και είναι φυσικό να υπάρχουν ποιήματα διαφορετικής κλάσης.
Η συλλογή αυτή ήδη μας έχει δώσει μερικά κορυφαίου επιπέδου ποιήματα, όπως και οι προηγούμενες. Κι αυτό είναι σπάνιο φαινόμενο έτσι κι αλλιώς. Ποιητικά κατασταλάζει λίγο αργότερα. Να φανταστείς ότι η αγαπημένη μου συλλογή της είναι αυτή με τον τίτλο «Αντιθέσεις» του 1957. Εκεί η ποιήτρια είναι πλέον λογοτεχνικά ενήλικη και ελέγχει πλήρως τόσο το περιεχόμενο όσο και τη φόρμα των ποιημάτων της. Είναι η εποχή της λογοτεχνικής ωριμότητας μιας πραγματικά μορφωμένης γυναίκας που θα τη ζήλευαν πάμπολλες μορφωμένες γυναίκες της Ελλάδας του 21ου αιώνα.
Για να γελάσουμε και λίγο θα σας πω: Μην πυροβολείτε την ποιήτρια! Ειδικά τη συγκεκριμένη ποιήτρια. Τα γραπτά της είναι ό,τι πιο ακριβό και πολύτιμο μας κληροδότησε ο 20ός αιώνας όσον αφορά τη λογοτεχνία από γυναίκες δημιουργούς.
Αποφεύγω επιμελώς τη φράση «γυναικεία ποίηση» γιατί τη θεωρώ ανυπόστατη και ανύπαρκτη ως ιδέα. Η ποίηση είναι, όπως είπε κι ο Φαίδωνας, η βασίλισσα των τεχνών και είναι γλωσσικά γένους θηλυκού αλλά πρακτικά unisex. :-)
Βίκυ μου δεν υπάρχει τέτοια περίπτωση (πυροβολισμών) ειδικότερα για την Καρέλλη. Κάπου διάβασα ότι εκδόθηκαν τα νεανικά ποιήματα του Καβάφη που επίσης άκουσα (δεν τα έχω διαβάσει) ότι ήταν αμήχανα και προφανώς κατώτερα των επομένων όριμων ποιημάτων του. Φαντάζομαι πως σε όλους τους ποιητές συμβαίνει αυτό. Όσο για την ποίηση "είναι μια τέχνη περιττή" δεν είπε και ο ποιητής;
Δημοσίευση σχολίου